Lichtend volk

Ik wilde een ‘litanie van alle heiligen’ maken: het verleden te hulp geroepen in het geloven van hier en nu. Omdat ik zoiets als een voorgeslacht nodig heb, een wolk van getuigen. ‘Heiligen’, maar wat is heilig? Ik herinnerde mij wat een meisje zei toen ze in een grote kathedraal voor het eerst glas-in-loodramen zag: ‘Ik zie het. Heiligen zijn mensen waar het licht doorheen schijnt’.

Er is een slag mensen dat thuishoort bij God; het licht van die Ene schijnt door hen heen. Zij zijn het die door Jezus in de Bergrede gefeliciteerd worden: ‘Wat een geluk als je niets te verliezen hebt, niet vlucht, mild bent, naar recht verlangt, barmhartig bent en uit één stuk, als je vrede brengt en vervolgd wordt’. Wat een geluk: je leven draagt de vervulling in zich. Zulke mensen stralen, tot na hun dood, de gloed uit van de Levende. De meeste van hen zijn naamloos gebleven. Maar sommige namen zijn nooit vergeten, en kun­nen dienen als wegwijzers langs ons pad, lichtbakens.

Zijn dat nu allemaal moreel hoogstaande figuren? Nee. Er zijn erbij die creatief de beest hebben uitgehangen. Maar ze gaven wel licht. Zijn het allemaal kampioenen in wijsheid en evenwicht? Nee. Er zijn erbij die heden ten dage ogenblikkelijk zouden worden afgevoerd naar het RIAGG. Maar ze gaven wel licht. Zijn het allemaal kerk­mensen? Zelfs dat niet. Er zijn erbij die zelfs zouden gruwen van een postume inlijving van welke kerk dan ook. Maar ze gaven wel licht. Ze lieten, soms huns ondanks, iets zien van de Onzienlijke.

Er bestaan namenlijsten en litanieën. Maar de kerkelijke geschied­schrijving - die vrouwen vaak over het hoofd zag en het Westen van de wereld centraal stelde - behoeft wel enige correctie, vond ik. En de roomse kerk - die gaandeweg zichzelf nogal alleen­zalig­makend verklaarde - kan wel wat verbreding en hervorming gebrui­ken, dacht ik.

Misschien, zo hoopte ik, dat een nieuwe litanie in alle soorten en maten ons kan terugbrengen bij onze eigen opdracht tot ‘heiligheid’. Misschien kunnen zij ons helder maken en doorzichtig, zodat ook door ons heen het licht kan gaan schijnen. Een ‘litanie van alle hei­ligen’.

Gezegend Israël, lichtend volk:
Sara en Abraham,
Mozes en Sippora,
Hanna en Debora,
Elia, Amos en Jesaja,
David de dichter,
Job, klagend en wel,
Mirjam, ontvangend en zingend rechtop.
Alle aartsvaders en aartsmoeders,
alle profetessen en profeten:
kom, wees onze gids.

Gezegend om hun licht
de metgezellen van Jezus van Nazaret:
Maria van Magdala,
Petrus en Jakobus,
Marta, Maria en Lazarus,
Johannes de geliefde Donderzoon.
Alle apostelen en vrienden van het uur:
kom en ga ons voor.

Gezegend zij die gingen door de hel en vielen in de strijd,
licht dat niet dooft, lied dat niet verstomt:
de Makkabeese broers en hun moeder,
diaken Stefanus,
Felicitas en Perpetua,
Dietrich Bonnhoeffer,
Mahatma Gandhi,
Steve Biko,
Marianella Garcia Villas.
Alle bloedgetuigen en martelaren:
sta op, leef op, bid voor ons, vecht in ons.

Gezegend om wat zij zeiden, waren en deden:
de voorgangers in onze kerken.
Febe en Priscilla, medewerksters van Paulus,
Servatius van Maastricht,
Franciscus en Clara van Assisi,
Damiaan De Veuster,
Isidoor De Loor,
Johannes XXIII,
Oscar Romero.
Alle bisschoppen en belijders:
kom, licht ons bij op de weg die wij gaan.

Gezegend om hun licht,
schitterend in duizend kleuren, woorden en klanken.
Sappho van Lesbos,
Hildegard von Bingen,
Michelangelo Buonarroti en Rembrandt van Rijn,
Johann Sebastian Bach en Clara Schumann,
Henriëtte Roland Holst,
James Joyce,
Marc Chagall,
Simone Signoret en Federico Fellini.
Alle engelen en aartsengelen:
sta op, sta ons bij, dat wij leven honderdvoud.

Gezegend om hun licht,
gezocht en beproefd in wetenschap en wijsheid:
Aristoteles,
Guido van Arezzo,
Galileo Galilei,
Karl Marx en Sigmund Freud,
Madame Curie en Aletta Jacobs,
Jan Tinbergen.
Alle dienaren en dienaressen van de geest:
kom, scherp onze zinnen, verlicht ons verstand.

Gezegend om hun licht dat zij brachten in onze kerken:
Aurelius Augustinus,
Catharina van Siena,
Maarten Luther en Johannes Calvijn,
Teresia van Avila,
Kornelis Miskotte,
Martin Buber.
Alle kerkleraren en hervormers:
kom, onderricht ons, bekeer ons.

Gezegend om hun licht,
ongebroken, fier en maagdelijk wit:
zangeres Caecilia,
zieneres Hadewych,
trouwe Tarcisius,
Anne Frank en Etty Hillesum.
Alle maagden en weduwen,
alle toegewijden van hart en ziel:
kom, doorlicht ons, leer ons te leven.

Lichtend volk,
bonte stoet en kleurrijke menigte,
wolk van getuigen om ons heen:
straal uit wat goed is,
liefde puur en onvermengd,
straal af op ons jullie gloed van levenskunst.
En bid voor ons, dat wij gaande blijven
en dat geen tweede dood ons overkomen zal. Amen.