Drempeldag is het vandaag. Meer dan anders bestaat de neiging om wat na te denken over ‘voorbij’ en vooruit te kijken naar de toekomst.
Hebt u dat nou ook? Dat toekomst vaak de kleur krijgt van wat geweest is. Wij kunnen blijkbaar moeilijk anders denken dan vanuit ons verleden.
Het maakt heel wat uit of je met positieve dan wel negatieve gevoelens over de drempel gaat. Als de balans negatief uitvalt, dan is de start toch zwaar en ons geloof twijfelend. Maar wanneer de balans positief uitvalt en je zeggen kunt: God is met mij geweest in de tijd die voorbij is, ik heb geluk gehad, dan geeft dat moed om dapper over de drempel heen te stappen. Zo’n dag als vandaag ziet er dan heel anders uit.
In het evangelie is het precies zo. Daar ontmoeten we ook mensen die hun toekomst gaan vullen met hun verleden. De herders, Maria. Vandaag horen ze bij elkaar. Want van de een staat er: ze verkondigen wat ze gezien en gehoord hebben: het was juist zoals het hun voorzegd was.
En over Maria: ze bewaarde al deze woorden in haar hart.
Wat voor woorden? De woorden van het verleden toch. Woorden, die al gesproken zijn; woorden, die je zo groot en zo oud als je bent, meeneemt. “En ze overwoog ze bij zichzelf.” Zo stapt Maria over de drempel. De tekst van Lucas klinkt voor mij als volgt: de eerste gemeente van Jezus - Maria, de herders, Jozef - kan niet zwijgen over de ervaring, dat in dit kind bevrijding is verschenen. Heel het verdere evangelie trouwens ademt deze bevrijding, die verkondigd wil worden en uitgezongen.
Daarom luidt na acht dagen de naam van het kind ook Jezus, d.w.z. de Eeuwige bevrijdt.
Zo kun je over de drempel stappen: als iemand die bevrijding heeft ervaren. ‘Zalig nieuwjaar’ betekent: neem de herinneringen mee als een blijde boodschap van mensen met een goed verleden. Op deze manier mag het nieuwe jaar de kleur van het oude krijgen, van al die goede ervaringen die we samen mochten delen.
En als het oude jaar dan geen bevrijding bracht, als het een negatief jaar was? Dan wil ik wel opnieuw beginnen. Kan dat?
Dat lijkt mij wel. Nieuw beginnen is voor mij uit het oude uitspitten wat werkelijk bevrijdend was. Wellicht moeten we dat ons heel concreet voorstellen: minstens het verlangen naar bevrijding van alles, wat ons werkelijk drukt. En ieder van ons heeft in het afgelopen jaar druk ervaren én bevrijding. Soms was het de druk van het niet met elkaar eens te zijn en de tijd bracht verzoening. Soms was het een kwaal, die je plotseling overviel of die zich verergerde, maar er was ook genezing en aanvaarding; soms was het de opname in een ziekenhuis; soms was het sterven van een geliefd medemens; soms was het omdat je huis en haard moest verlaten; soms was ‘t als we de krant lazen over al het negatieve in de wereld rondom.
Dat was er, maar ook bevrijding. Bevrijding omdat je, terwijl je dacht in den vreemde te zijn, mensen vond, die voor jou hun uiterste best deden; bevrijding omdat mensen hun handen en voeten, hun stem en oren en ogen aan jou hebben geleend, graag en van harte… Bevrijding was er omdat ikzelf leerde tussen de negatieve berichten in de krant het positieve te zoeken en daar blij om te zijn; soms was er bevrijding in een goed woord, in de zon die scheen, in een wandeling in de natuur, in de beesten en al het groeiende gewas. Bevrijding hij feestdagen en als wij elkaars verdriet mochten verlichten. Gewoon even elkaars hand vasthouden, ‘n moment luisteren.
Onderdrukking én bevrijding. Die moeten verkondigd worden in het jaar dat komt, opdat de bevrijding doorgaat en daardoor de druk vermindert. Dit jaar wordt immers niet anders als het vorige. Of toch? Misschien een beetje beter, omdat we de bevrijding van het vorige jaar meenemen naar dit jaar en het negatieve achterlaten.
En we weten hoe het gaat. Het voorbije jaar was een leerschool. Bevrijding werd ons aangezegd en wij hebben bevrijding gedaan. Daarom mogen we vandaag God verheerlijken en loven zoals de herders om alles wat wij gehoord en gezien hebben, want het was juist zoals het ons was voorzegd.