De stad van het uitstel

Graag open ik met een mooi Nederlands luisterlied. Het is zowat dertig jaar oud! ‘Ik zou wel eens willen weten: waarom zijn de bergen zo hoog, waarom zijn de zeeën zo diep, waarom zijn de mensen zo moe?We zijn al zo lang op de weg naar de vrede toe. Daarom zijn de mensen zo moe.’ De blinde Jules De Corte zag hier zeer klaar. Wat hij zingt, is kinderlijk puur en waar. Nu gaat het vandaag in het evangelie over een man die in zichzelf ook een liedje zong. ‘Ik zou wel eens willen weten: waarom is mijn leven zo droef, waarom blijf ik jachten en jagen, waarom heb ik tienduizend vragen? Daarom is Zacheüs zo moe.’

Of dit lied van Zacheüs nu puur is of kinderlijk, interesseert me weinig of niet. Het is wel oprecht. Hij zou wel eens willen weten wie Jezus was. In de voorwaardelijke wijze te lezen, alstublieft. Hij zei in elk geval niet kordaat: ik wil absoluut kennismaken met die man, ik moet die man dringend ontmoeten. Dat zei hij niet. Dat kon hij ook niet zeggen, want hij was een man van Jericho. Jericho is namelijk de stad van het uitstel. Daar zeggen de mensen altijd: morgen zal ik of overmorgen. Daar zeggen mensen altijd: ooit gebeurt er wel eens een wonder, maar het gebeurt zeker niet vandaag. Ze zijn daar altijd afstandelijk geïnteres­seerd. Ik zou wel eens willen weten, dat is Jericho. Zacheüs is Jericho: hij zou wel eens willen weten wie Jezus was. Jericho leeft altijd in de waan van de voorwaardelijke wijze.

Die reputatie heeft Jericho gekregen vanwege iets wat daar lang geleden is gebeurd. De verkenners die Jozua vooruit had gestuurd om de muren van de stad te controleren, waren er gerust in. Ze deden hun werk niet. Ze zochten maar wat mannenplezier. Die stad veroveren we wel, morgen of overmorgen. Sindsdien is Jericho de stad van het uitstel geworden en geble­ven. Vandaar het verhaal van Zacheüs die ‘vandaag’ niet spellen kan. Met zoiets ben je echter bij Jezus aan het verkeerde adres. Hij verandert morgen in vandaag. ‘Vandaag wil ik in uw huis te gast zijn.’ Wie een antwoord zoekt op zijn vele vragen mag niet wachten tot morgen, want morgen zegt hij opnieuw morgen. En zo wordt het ‘nooit’. Zo worden al onze vragen uiteindelijk zuur en steriel.

Daarop neemt Jezus het initiatief. Ik beleef zelfs een binnenpret­je aan deze ironische aanpak van Lucas. Hij laat Jezus niet zeggen: ik zou wel eens willen weten wie Zacheüs is. Hij zegt evenmin: ik zou met hem wel eens aan tafel willen gaan. Hij zegt: vandaag wil ik. Daarmee is de mythe van Jericho ontmaskerd en is Zacheüs ontwapend. Het uitstel was zijn wapen, zijn alibi. Op Jezus ketst het af. Hij gaat de weg van Jericho naar Jeruzalem en Hij zoekt tochtgenoten en bondgenoten. Met soldaten die ooit wel eens zouden willen, mislukt de tocht. Zo kom je nooit in Jeruzalem. Als Jezus op visite komt, moet je vandaag leren zeggen.

Vandaag…