Het is vandaag wereldmissiedag . Onze aandacht wordt gevraagd voor de 260 miljoen dalits in India, die als onaanraakbare buiten het kastenstelsel staan. Niet alle Hindoes zien hen zo; meer dan vijftig jaar geleden noemde Mahatma Gandhi hen ‘harijan’, dat betekent “door God bemind”. Maar gewoontes zijn taai en nog steeds worden zij door velen daar gediscrimineerd en uitgebuit. Wij profiteren een beetje mee wanneer we goedkope producten uit India kopen. Ongeveer 60% van de 25 miljoen katholieken in India behoort tot de dalits. Zij hebben binnen onze katholieke kerk een weg naar bevrijding gevonden hebben. Wij kunnen en moeten hen daar bij helpen, maar zij zullen die weg toch vooral zelf moeten gaan. Wij hebben onze eigen missie hier. In Nederland is inmiddels behoorlijk veel rechtvaardigheid en weinig armoede, zeker vergeleken met het grootste deel van de wereld. Dat ging niet vanzelf en wij moeten als erfgenamen zorgen dat alles weer niet verloren gaat. Maar de emancipatie ging de laatste jaren samen met de secularisatie. Veel mensen hier geloven nog wel dat het in het leven om waarheid, rechtvaardigheid, schoonheid en liefde gaat, maar God is naar hun gevoel uit hun leven verdwenen. Hun leven is een voetstap die geen echo nalaat, zoals de deze week overleden Jan Wolkers dat zei.
Laten we zien waar de lezingen van vandaag ons brengen.
Het boek Exodus is een verhaal over bevrijding. Over de tocht uit onderdrukking en uitbuiting naar het beloofde land. Maar, deze is lang en gaat door de woestijn. De eerste lezing van vandaag is uit dit boek Exodus. De strijd tegen Amalek speelt net na de doortocht door de rietzee bij de aanvang van de 40 jaar lange zwerftocht door de woestijn. Toen ik het stuk voor de eerste keer las , wist ik even niet wat ik er mee moest, zeker niet met een vers dat erop volgt . Daarin zegt God ,dat Hij ervoor zal zorgen dat niets op aarde nog aan het volk van Amalek herinnert. Zo wraakzuchtig kunnen wij ons God niet meer voorstellen.
Een dag later kwam ik toevallig een oud rabbijns verhaal tegen over Exodus. Het gaat ongeveer als volgt: nadat het leger van de farao door de zee verzwolgen was, was er grote vreugde onder de Israëlieten. Ook de engelen hadden meegekeken vanuit de hemel en juichten enthousiast met hen mee, maar dan spreekt God de engelen streng toe; ze hadden moeten beseffen dat ze niet mochten juichen, want ook de Egyptenaren zijn kinderen van God. Een mooi verhaal. Ook Amalek is een kind van God, ook hij is geroepen het goede te doen, evenals alle discriminerende mensen in India en profiterende mensen in Nederland. Ons mededogen moet ook naar hen uitgaan en dus ook naar onszelf.
Toch is het een mooi beeld: Mozes zit daar met de armen omhoog, in een gebedshouding en draagt zo zijn volk door alles heen. Het deed mij denken aan een oude joodse legende die volgens sommigen teruggaat tot de tijd van Jesaja. De legende over de Lamed waf, de 36 rechtvaardigen die de wereld dragen zonder het zelf te beseffen en zonder wie de wereld te gronde zou gaan. En dat deed me weer denken aan het dagboek van Etty Hillesum, waarin we gelezen hebben tijdens de vesperdiensten in de vasten. In dat boek kun je lezen hoe zij tot een heel persoonlijke verstaan van God komt, hoe zij Hem aanwezig wist diep in haar leven en hoe zij van een onstuimige jonge vrouw het hart van een barak in Westerbork werd. Dit alles moedigt ons aan om rechtvaardig te zijn, lief te hebben en te blijven bidden. Jezus spoort ons in het evangelie van vandaag aan om vasthoudend te bidden. Jezus heeft meer gezegd over bidden, maar vandaag spoort hij ons aan vasthoudend te bidden.
U heeft ongetwijfeld gehoord over moeder Teresa; zij werkte in India onder de armsten der armen. Ze werd een icoon van onverzettelijke toewijding aan in de steek gelaten mensen. Pas na haar dood werd bekend, dat zij haar kinderlijke vroomheid heel lang geleden was kwijt geraakt , dat zij tientallen jaren door een geestelijke woestijn is getrokken. God zweeg al die tijd, zij voelde niet meer zijn aanwezigheid die zij vroeger wel gevoeld had. Dat heeft haar niet weerhouden goed te doen en te blijven bidden.
Ook hier in Nederland zwijgt God voor velen, Hij is niet meer voelbaar aanwezig in hun leven. Velen zijn daarom opgehouden met bidden, zeker met het samen bidden in de kerk. Ook velen van ons zijn door een woestijn getrokken. Maar soms wanneer we hier lezen, luisteren, zingen, bidden of zo maar stil zijn, weet ik diep in mij dat dat goed is. We houden hier met nog maar weinig mensen de lamp in de kerk brandend. We zullen niet tot die 36 rechtvaardigen behoren, maar ik geloof wel dat onze trouw en vasthoudendheid niet alleen goed is voor onszelf, maar ook voor de mensen om ons heen.
Natuurlijk moeten we naar vermogen de dalits helpen. Straks zal er voor het werk van de jezuïet Yesumarian gecollecteerd worden. Tegelijk moeten we hier blijven samenkomen en blijven bidden; blijven uitspreken dat waarheid, rechtvaardigheid, schoonheid en liefde van God zijn, dat we daartoe door Hem geroepen worden.
29e zondag door het jaar C (2007)
C-cyclus · Tijd door het jaar · 29e zondag · groen