Ik zal u geen wereldschokkende dingen vertellen als ik u zeg dat er niet veel meer gebiecht wordt maar het gebeurt wel eens dat mensen die jarenlang niet meer hebben gebiecht plots aan je deur staan en bijna stante pede het boetesacrament moeten ontvangen. Dan is dat omdat er iets gebeurd is waar ze zo van geschrokken zijn dat het van hun hart moet… Een goede en erg christelijke huisvader, die veel van zijn vrouw houdt, zijn kinderen goed opvoedt keert terug van een zakenreis en biecht: “’t is afgrijselijk, ik hield het niet voor mogelijk; stel je voor, ik ben in het bed beland van een prostituéé” Hij weent, is radeloos, hij heeft er een serieuze psychische schok van opgedaan. Dat is ten andere ook een van de redenen waarom de kerk zo een belang heeft gehecht aan de zonden tegen het zesde gebod, de zonden in de categorie van het seksuele: omdat ze bij mensen serieuze schuldgevoelens en schokken kunnen teweegbrengen.
Nochtans moeten we de ernst van onze fouten niet afwegen aan de schok die ze bij ons teweeg brengen. Gesjoemel met geld bij voorbeeld zou een groter zonde kunnen zijn waar we gemakkelijker overgaan omdat ze ons geen schok bezorgt. Er zijn ten andere veel fouten die ons geen schok geven en toch au sérieux te nemen zijn. Daarover gaat het in het evangelie van vandaag. De Blijde Boodschap spreekt niet veel over “hel” maar er is een constante lijn tussen de zonde van nalatigheid en de he, dat is opmerkelijk. En de tekst van vandaag is er een mooi voorbeeld van.
Wat is de zonde van de rijke? Niet dat hij leeft zoals de andere rijke notabelen van Jerusalem. Hij behoort tot het rijkere milieu en het is normaal dat wanneer hij gasten ontvangt hij dat doet zoals het hoort en zijn gasten meer dan noedels en patatten presenteert. Het is geen zonde gastvrij te ontvangen, het is geen zonde een mooie appartement te bezitten op de boulevard, of om fijn gekleed te zijn. Maar wat is dan zijn zonde: dat hij niet ziet of niet wil zien dat er een man aan zijn achterdeur zit, overdekt met zweren die sterft van de honger.
Je ziet het zo voor je, dat prachtige appartement in een van de mooiste straten van Jerusalem, achteraan geeft het uit op de koer waar de vuilnisbakken staan. Daar zwerven honden en katten rond die de kruimels oplikken van een bediende die een tafelnap uitschudt van op de bel étage en tussendoor likken ze nog even aan de zweren van de arme man die Lazarus heet.
De zonde van de rijke bestaat erin dat hij zich deftige genoeg afschermt om de armoede rond zich niet te moeten zien. Wij worden vandaag de dag wellicht niet meer direct geconfronteerd worden met met zweren overladen bedelaars maar op andere manieren schermen we ons even effectief af om niet te moeten helpen. Met argumenten als bij voorbeeld: wat voor avance, als ik nu geef of niet geef: ’t is toch een druppel op een hete plaat, of je moet daar niets voor doen want ’t is hun eigen schuld dat het zo gelopen is. Maar kijk net hier legt het evangelie een band tussen nalatigheid en hel: er gaapt een diepe kloof tussen God en die armzalige rijken type, die zelfs geen naam heeft bij God terwijl Lazarus betekent ‘God is mijn hulp’.
Hetzelfde zien we ook in andere teksten: Matteüs 25: de parabel van de talenten. Diegene die er tien en vijf talenten hadden bijverdiend worden geprezen. Tot diegene die het ene talent had weggestopt horen we zeggen: “werp die nutteloze slaaf in de uiterste duisternis; daar zal gejammer zijn en tandengeknars.” Dat is nogal straf. Waarom vliegt die man naar de hel? Strikt genomen heeft hij toch niets verkeerd gedaan.
Wat is dan wel zijn zonde? Nalatigheid: hij heeft zijn talent niets doen opbrengen. Het kwaad dat hij heeft gedaan is: niets te hebben gedaan. Hij heeft nagelaten zijn handen vuil te maken. Zoals er een christendom bestaat dat meer belang hecht aan een proper zieltje dan aan de onrechtvaardige toestanden van de wereld waar iets moet aan veranderen.
Maar het duidelijkst komt die band tussen nalatigheid en de hel naar voren in de evangelietekst van het laatste oordeel ook bij Mattheus 25: “Ga weg van mij vervloekten, naar het eeuwige vuur” want ik had honger en je hebt me geen eten gegeven (nalatigheid), ik had dorst en je hebt me geen drinken gegeven (nalatigheid), je hebt me niet gekleed (nalatigheid) je hebt me niet bezocht (nalatigheid over de hele lijn). En merk op dat in al die teksten niet eenmaal sprake is van God. Er staat niet: “ik was er en je hebt niet tot God gebeden.” Het gaat enkel en alleen over de heel praktische nalatigheid tegenover mijn medemens, mijn naaste, de mens die op mijn weg verschijnt.
‘Weg, naar het eeuwige vuur’ en de mensen begrijpen het niet en riposteren en zeggen: maar Heer, als we geweten hadden dat het U was! Waar hebben wij jou gezien, we hebben jou gewoon niet gezien. En Jezus antwoordt: de arme Lazarus, dat was ik. De immigrant die wat verder in de straat woont en waar je je goed van afschermt en van alles en nog wat verwijt zonder reden. Die man of vrouw die je uit de weg bent gegaan, nagelaten hebt te benaderen en die nochtans nood had aan een goed woord, wat vriendschap, een bezoek. Nalatigheid, gebrek aan initiatief, afschermen van … We ontmoeten Christus in de stappen die we durven nemen naar anderen toe.
Die nalatigheid geeft geen psychische schok, integendeel men denkt er zelfs niet aan, laat staan dat ze reden zouden zijn om op te biechten… zoals mensen wel eens durven zeggen: “waarom zou ik biechten, ik doe toch niets verkeerds…” nee wellicht niet maar uit het evangelie van vandaag en uit heel de Schrift blijkt dat van een Christen toch wat meer wordt gevraagd dan “niets verkeerd doen”…
Natuurlijk kan ik niet alle problemen van de wereld oplossen en is het niet aan mij om de armoede uit de wereld te helpen maar heb ik wel oog voor de zaken of de mensen die weldegelijk op mijn weg verschijnen en waarvan ik zie wat er van mij verwacht wordt maar waarvan ik nalaat te doen wat moet… wat tenslotte veel gemakkelijker is… en waarbij ik zeker ben ‘niets verkeerds’ te doen…
Inspiratie: Varillon
26e zondag door het jaar C - 2004
C-cyclus · Tijd door het jaar · 26e zondag · groen