Bijbelgeleerden hebben altijd moeite gehad met het verhaal van Kana. Het was niet duidelijk wat er bedoeld werd, het verhaal was niet af. Waar ging het eigenlijk over? Veranderde Jezus hier de rol van zijn moeder Maria tot een symbolische, waarbij ze de bruid van Christus werd, en een symbool van de kerk? Er is nog een andere moeilijkheid. Het gaat over nieuwe wijn. Van die nieuwe wijn wordt gezegd dat ze beter is dan de oude. Betekent dat dat de oude niet goed was? Bovendien: het water dat in wijn veranderde was niet zo maar gewoon water. Het werd in vaten gegoten die gebruikt werden voor joodse reinigingsriten. Betekent dit dat het joodse volk en hun gebruiken kunnen worden afgeschreven, samen met alle andere voorchristelijke tradities? Als je dat allemaal bedenkt, dan kun je het dilemma van Jezus begrij-pen. Als zelfs wij al kunnen aanvoelen dat er hier symbolisch iets aan de hand is, dan moeten hij en de mensen rondom hem dat gevoel nog veel meer hebben gehad.
Het begon heel simpel. De wijn was op. Er waren te veel onvoorziene gasten. Het gebruik was dat gasten bij een dergelijke gelegenheid hun eigen drinken meebrachten. Kennelijk hadden sommigen dat niet gedaan. Maria gaat naar Jezus en zegt: ‘Ze hebben geen wijn meer. ‘ Dat brengt Jezus in verlegenheid. Hij weet dat alles wat hij hieraan zou doen, symbolisch gezien zou worden, zelfs door zijn eigen moeder. Hij maakt haar duidelijk dat nù voor wijn zorgen verkeerd zou worden begrepen. Dat uur is nog niet gekomen. Ook niet voor de rol die Maria nu speelt. Toch gaat hij later de keuken in en doet het water in de zuiveringsvaten blozen als wijn. De ceremoniemeester proeft het en vraagt waarom de goede wijn tot nu toe is bewaard.
Jezus had gelijk, al de eeuwen door heeft men geprobeerd de symboliek van dit verhaal uit te leggen. Op allerhande manieren. Van oudsher hadden profeten gesproken over een tijd dat God zo innig met de mens verenigd zou zijn, dat je van een huwelijk zou kunnen spreken. Die huwelijkssymboliek is in de hele bijbel terug te vinden. God werd bij de profeten beschreven als bruidegom van zijn volk. Luister naar Jesaja in de lezing van vandaag: ‘Gij zult heten: mijn welbehagen… Zoals een jongen zijn meisje trouwt, zal hij die u opbouwt, u trouwen.'
Jezus sprak van het bruiloftsmaal dat er dan plaats zal hebben. Er waren profetische beschrijvingen van de overvloed aan eten en drinken in die dagen. Er is een joods apocrief document uit dezelfde tijd dat Johannes zijn evangelie schreef, dat voorzegt dat er in die messiaanse dagen een tienvoudige druivenoogst zal zijn. Iedere wijnstok zou duizend takken hebben, iedere tak duizend druiventrossen, iedere druiventros duizend druiven, en iedere druif zou zo’n vier tot vijfhonderd liter sap opleveren. Daarbij vergeleken zijn de zeshonderd liter van Kana niets.
Het is niet die wijn waar het over gaat. Het gaat over een huwelijk, over liefde. God bemint ons, zoals wij mensen elkaar dat doen in de hartstochtelijke liefdesvereniging van een huwelijk. Dat geloof doet een van de meest gelezen Amerikaanse auteurs en een van de beste godsdienstsociologen in dat land, Andrew M. Greeley, een diocesaan priester uit Chicago, roman na roman schrijven. De ene bestseller na de andere. De stranden en vakantieoorden van de Engelslezende wereld liggen er vol mee. Hij schrijft die verhalen niet - beweert hij - om zijn lezers te vermaken, op te voeden of te indoctrineren. Dat zou misbruik maken van een verhaal zijn. Hij schrijft zijn verhalen over menselijke liefde om zijn lezers zó te fascineren, te betoveren en te boeien, dat ze zien wat er in het menselijke leven mogelijk is als God van ons houdt op de manier die Jezus beschrijft. De bedoeling van dergelijke verhalen is om de lezers of toehoorders in een andere wereld te plaatsen, zodat ze terugkomend in hun eigen wereld op een nieuwe manier kunnen zien en handelen. Daar zaten die twee in Kana aan tafel. Twee die niet eens vermeld worden, een bruid en een bruidegom, wachtend op het ogenblik dat alle gasten weg zouden zijn. Wisten ze, toen ze de nieuwe wijn dronken, dat ze een beeld waren van de liefde die ons in Christus tegemoet komt? Geen wonder dat we in een patriarchale kerk met Kana nooit goed raad wisten.