Bij een goede preek moet je de boodschap in één zin kunnen samenvatten. Laten we dat ook eens proberen bij de ‘preek’ die Jezus voor zijn leerlingen houdt. Wat is de kern boodschap van jezus in de parabel van de Barmhartige Samaritaan? Is het de vraag van de schriftgeleerde: ‘Meester, zeg me wat de moeite waard is om voor te leven? Wat moet ik er voor doen om het eeuwige leven in de wacht te slepen?’ De eerste vraag van het verhaal, de vraag die heel de vertelling op gang brengt. Een vraag die veel gesteld wordt, door mensen die serieus willen leven. Waar leef ik voor, waar leef ik naar toe, hoe geef ik zin en inhoud aan mijn doen en laten? Is de boodschap: stel de goede vraag? Of is het antwoord van Jezus de centrale gedachte van de parabel? God zien als je voornaamste, je enige liefde en van Hem uit liefde opvatten voor je naaste. Het is mogelijk, want het is van uitzonderlijke belang wat hier gezegd wordt. Toch is het slechts een aanloop naar het verhaal zelf. Is de centrale boodschap wellicht de criminele gebeurtenis van de roofoverval, die ons ter waarschuwing wordt gemeld? Wacht u voor de rijkdom! Je ziet het iedere dag voor je ogen gebeuren. Daar heb je deze parabel niet voor nodig. Misschien is de boodschap, dat wij door Jezus gewezen worden op de priester en de Leviet, die het probleem uit de weg gaan. Ook dat gebeurt iedere dag door officiële instanties in kerk en staat. Ze draaien om de nood heen, hebben uitvluchten en smoezen. Wat hoog gezeten is, kijkt vaak liever niet naar beneden. Of ligt de kern van het verhaal in de vrijgevigheid van de Samaritaan die de herbergier opdracht geeft om voor de beroofde man te zorgen? Dat gebeurt ook alle dagen We nemen deel aan collecten, we vullen acceptgiro’s in. Het lijkt erop dat we verdere zorg afkopen en we hebben er nog een goed gevoel bij ook.
Misschien is de directe aanpak van de Samaritaan de boodschap? Hij verzorgt de wonden met olie en wijn, hij vervoert de beroofde man op zijn ezel, levert hem af bij een herberg. Maar dat gebeurt ook alle dagen, zorgen en verzorgen, opnemen en verplegen en misschien er ook zelf beter van worden? Allemaal boodschappen, die in het verhaal verstopt kunnen zijn. En misschien is het heel nuttig om die te verstaan. Het is immers een rijk verhaal. Maar zijn ze ook de boodschap van Jezus aan zijn vragensteller? Mij dunkt dat Jezus vooral wil zeggen: ‘Zie de mens in nood, Iaat je van harte door hem raken.’ De Samaritaan zág de gewonde en zijn hart raakte betrokken. De andere twee zagen hem ook wel, maar lieten het niet tot hun hart doordringen. Zij hadden excuses, werk te doen, moesten op tijd zijn. Zij marcheer-den er in een grote boog omheen. Ook wij kennen dergelijke uitvluchten: Ik ben te oud, ik heb geen tijd, daar is de overheid voor of de caritas, of de jongeren, het past niet bij mijn waardigheid. Deksels op je hart dat zodoende onbereikbaar wordt. De Samaritaan zag de gewonde man en kreeg medelijden en handelde vanuit zijn hart. Dit gaf hem de juiste dingen in, die hij te doen had. je hart is de beste raadgever, staat al in het boek Jezus Sirach.
Een naaste worden van iemand die een vreemde was, dat lijkt mij de boodschap van deze parabel van Jezus. We komen mensen tegen die in het kader van Amnesty International brieven schrijven om vrijlating van gewetensgevangenen. Ze vinden zelf dat het niet zoveel is: een brief schrijven. Het is het minste wat ze kunnen doen. Zij zeggen: ‘Die verre vreemde wordt een bekende, een vriend, voor wie je zorg draagt.’