Misschien is één van de grote problemen van onze samenleving wel het volgende: dat wij er met onze neus opgedrukt worden dat we als één bonte familie van rassen, culturen en religies deze planeet bewonen. Dat het steeds moeilijker wordt ergens ‘thuis’ te zijn. Dat we door de media nauwkeurig op de hoogte gehouden worden van wat er gebeurt van IJsland tot Vuurland. Maar we vragen ons af: waar behouden we in die oeverloze hoeveelheid van mensen en feiten, iets van onszelf? Hoe blijf je in Nederland nog Nederlander tussen een toenemend aantal mensen uit alle delen van de wereld? Mensen die op hun beurt weer vervreemd raken van hun wortels.
Daarom is die vraag van Elisa aan Elia ook zo begrijpelijk. Midden in zijn gewone werk wordt hij weggeplukt om profeet te worden. Dan roept Elisa: Mag ik eerst afscheid nemen van mijn vader en moeder? Een terechte vraag, toch? Want een mens is nu eenmaal ergens geworteld. En wat God van ons vraagt, kan dat toch niet zomaar tenietdoen. Wat is dat voor een geloof dat zoiets eist? Raken we zo niet verder van buis? Wat blijft er dan over van wat we van buis uit als goed hebben ervaren en willen behouden?
Lucas geeft ons in zijn bericht veel stof om hierover na te denken. Hij neemt ons mee met Jezus op zijn weg naar Jeruzalem en we boren wat daar onderweg gebeurt. Nu was daar, tussen Galilea in het noorden en Jeruzalem in het zuiden, een bepaalde streek waar je je als jood helemaal niet thuis voelde. Het gebied van de Samaritanen. Joden waren er niet welkom. Ze reisden er met een boog omheen. Samaritanen en joden hadden dan wel dezelfde God, maar ze hielden er een heel ander verhaal over. Dat was voldoende reden om elkaar met de nek aan te kijken. Daar kunnen we ons ook in onze eeuw wel iets hij voorstellen.
Wat gebeurt er nu als Jezus op weg gaat naar Jeruzalem? Op de eerste plaats gaat hij niet met een boog om die Samaritanen heen. Sterker nog, hij zoekt er zelfs onderdak. Hij heeft blijkbaar geen schrik of afkeer van andersdenkenden. Jezus mag dan een heel eigen roeping hebben, een ander is daarmee nog geen vijand geworden. Maar hij treft het wel slecht. Het dorp waar hij met zijn gezelschap aankomt is anti-Joods. Zie je wel, zeggen een paar van zijn heetgebakerde vrienden Jakobus en Johannes, die Samaritanen zijn allemaal hetzelfde. Ze kun-nen naar de hel lopen.
Maar nu komt eigenlijk pas aan het licht waar Jezus op uit is met zijn tocht dwars door besmet gebied naar Jeruzalem. De rabbi laat zich niet provoceren. Hij maakt niet de fout deze oude godsdienstvete op te rakelen. Jakobus en Johannes krijgen de wind van voren. Geen haat dragen jullie, zegt hij. En alsof er niets gebeurd is, gaat hij naar een ander dorp in Samaria. Hij gelooft niet dat alle Samaritanen hetzelfde zijn. Hij gelooft in een wereld waarin iedereen zichzelf mag zijn. Maar waar we ook gastvrij blijven voor elkaar.
We weten niet hoe het Jezus en zijn gezelschap daarna vergaan is. We weten niet of ze die dag in Samaria nog gastvrijheid hebben gekregen. Maar in ditzelfde evangelie volgens Lucas lezen we van een andere Samaritaan; die kennen we allemaal. Hij wordt ons ten voorbeeld gesteld. Hij was meer dan gastvrij. Hij verzorgde onderdak voor een slachtoffer van geweld dat hij langs de weg aantrof. Hoe zou Jezus op dat verhaal gekomen zijn. Toch zeker niet omdat alle Samaritanen hetzelfde zijn.
Ondertussen is het ons wel duidelijk geworden wat voor een geloof we met Jezus in huis hebben gehaald. Het is een wonderlijk waagstuk. Alsof je hij hem tegelijk thuis en niet-thuis bent. Thuis in die grotere wereld van Gods bedoelingen waarin ieder mens telt. Maar voorgoed thuis weg uit die kleine benepen clubgeest. Dat is het waagstuk van zijn roeping: Hij roept ons ertoe op het gevecht tussen de wraakzucht en de menslievendheid aan te durven. Daarom krijgen mensen onderweg ook nauwelijks tijd om hun koffers te pakken. Want voor je het weet, pakken ze ook hun vijandschappen in. Je mag jezelf zijn, maar je bent voorgoed een lichtgewicht geworden naast anderen.
Hoe actueel is dit oude verhaal volgens Lucas ook voor wat wij in onze wereld vandaag zien gebeuren. Nog steeds zie je mensen die menen hun erf te moeten bewaken tegen indringers op geloofsgebied. Telkens die terugval in de oude gewoonte om hel en verdoemenis over de ander af te roepen. Maar hoe hoopvol is het als het hij tijd en wijle wél lukt, in Sarajewo of Zuid-Afrika. Mensen met verschillende wortels in één boeket samen.
Niet alleen Samaritanen, of Marokkanen, maar ook West-Europeanen - ook wij dus - hebben twee mogelijkheden in ons. Wat doen we? Dienen we alleen onze apartheid of toch ook een stukje menslievendheid? Om dat dilemma gaat het. Gelukkig is onze samenleving geen bunker meer. Soms zie je mensen die nog geneigd zijn achterom te kijken. Maar een gesloten samenleving is voorgoed voorbij.
Het waagstuk van Jezus wordt ook het onze: om één lichaam van liefde te worden in vrede en gerechtigheid.