Cineasten die het leven van Jezus verfilmen, zoals Zeffirelli, blijven graag stilstaan bij deze tempelscène. Zij weten dat deze Christus de mensen aanspreekt: Jezus, die de gesel hanteert; Jezus, die boos schapen en runderen uit de tempel verdrijft; Jezus, die koelbloedig de tafels met geld omvergooit.
Waarom was Jezus zo verontwaardigd? Wat daar in de tempel gebeurde was zo alledaags voor de mensen die offers wilden brengen. Waarom was Jezus zo boos op de geldwisselaars? De tempelbelasting moest toch betaald worden!
De evangelist Johannes ziet alles vanuit een heel ander gezichtspunt. Volgens hem was dit gebeuren een teken om de messianiteit van Jezus te openbaren. Als wij dan deze perikoop willen begrijpen, zullen wij naar dat teken moeten zoeken.
‘Breek deze tempel af, en Ik zal hem in drie dagen doen herrij zen!’ De farizeeën denken hier letterlijk aan de stenen tempel, waaraan het volk zesenveertig jaar lang gewerkt had. Hoe kan Hij die tempel in drie dagen doen herrijzen? Ook de leerlingen begrepen dit teken pas na de verrijzenis van Jezus. Toen werd het hun duidelijk dat Jezus sprak over de tempel van zijn lichaam. Het waren geloofswoorden over zijn verrijzenis.
Hier ligt de sleutel om de boodschap van dit evangelie te begrij¬pen. Johannes spreekt graag over onbegrip wanneer hij de messianiteit van Jezus wil openbaren. Zo vraagt Nicodemus: ‘Hoe kan een mens opnieuw geboren worden als hij reeds oud is?’ En de Samaritaanse vrouw zegt: ‘Gij hebt niet eens een emmer, en de put is veel te diep. Hoe kunt Gij ons levend water geven?’ - ‘Hier zijn vijf broden en twee vissen, maar wat is dat voor zoveel mensen?’ vragen de apostelen.
Jezus heeft zich niet verzet tegen de uiterlijke vorm van de ere¬dienst. Hij heeft niet alleen het gebed van het hart voorgeleefd, Hij heeft zelf ook deelgenomen aan de dienst in de synagoge en ging mee naar de tempel. Hij vierde het paasmaal volgens het rituele gebruik van de Joden, en zijn wonderen steken vol godsdienstige symbolen.
In zijn ijver voor Gods huis reageerde Jezus alleen tegen een eredienst zonder ziel, een eredienst die beheerst werd door winstbe¬jag. De eredienst van louter materiële offers werpt Hij omver, en in de plaats daarvan brengt Hij een eredienst in geest en waarheid. De stenen tempel heeft afgedaan nu Jezus gekomen is, want Hij is de levende tempel, waardoor alle gelovigen toegang hebben tot de Vader. In Jezus wordt God volmaakt vereerd, en door Hem wordt de mens totaal verzoend met de Vader. God is niet te vinden in de starre vormen van een geestloze eredienst. God wordt gediend met een liefdevol hart. Godsdienst omvat het hele leven, omvat de hele mens, die gelovend, hopend en liefhebbend de wil van de Vader in deze wereld vervult.
Dit evangelie was een blijde boodschap voor de eerste christenen (joden-christenen), die nog heimwee hadden naar de glorie van de tempel en naar de veelvuldige offers. Johannes zegt hun: Jezus is onze tempel, en Jezus zelf is het enige waardige offer van de mensen aan God. Zoals het oude Israël in de tempel zijn nationale eenheid beleefde, zo vieren de christenen hun eenheid rond de verrezen Heer, waar het Lichaam van de Heer het centrum wordt van de eucharistische maaltijd.
Ook voor ons heeft dit evangelie een actuele betekenis. Telkens weer moeten wij nagaan of de uiterlijke vormen van onze eredienst nog een gepaste uitdrukking zijn van onze innerlijke ervaring.
Is ons kruisteken nog een gebaar waardoor wij ons onder het heil van Christus willen stellen? Is onze kniebuiging nog een erkenning van de grootheid van God?
Elk liturgisch gebaar, elke liturgische vorm heeft een diepe zin, maar vaak eren wij God alleen maar met de lippen terwijl ons hart ver van Hem verwijderd is.
Wij mogen onze eredienst niet laten ontaarden tot een geheel van zielloze voorschriften, en onze liturgie niet laten verstarren tot stenen tempels. Onze godsdienst moet de hele mens omvatten en opnemen in de dialoog met God.