1e zondag van de veertigdagentijd (2006)

Nog niet zo lang geleden vond er op het Filippijnse eiland Leyte een ramp plaats in de vorm van een enorme modderlawine die een heel dorp van de aardbodem wegvaagde. Meer van 1000 mensen verloren daarbij het leven.
De oorzaak van deze lawine was deels de vele regen, je zou kunnen spreken van een zondvloed, maar veel meer nog het feit dat in de Filippijnen op grote schaal hout gekapt wordt waarbij de berghellingen in snel tempo ontbost worden en dus geen water meer kunnen vasthouden.
In de regentijd heb je in de Filippijnen regelmatig overstromingen tengevolge van de ontbossing van berghellingen. Er werd en wordt wel tegen gewaarschuwd en officieel is men verplicht nieuwe bomen aan te planten.
Maar de houthandelaren staan bloot aan de verleiding om zoveel mogelijk geld te verdienen met zo laag mogelijke onkosten, en dus wordt de heraanplant vaak op de lange baan geschoven. Bovendien is er veel illegale houtkap en dan wordt er nergens naar gekeken.
De ambtenaren die dit moeten controleren staan bloot aan de verleiding om tekortschieten door de vingers te zien, omdat de houthandel veel mensen in dat gebied aan werk helpt en ook omdat ze zelf vaak flinke bedragen aan smeergeld ontvangen.
De gewone burgers staan bloot aan de verleiding om te denken: het zal allemaal wel meevallen, want het gaat al zo lang goed. Totdat de ramp gebeurde en toen was het voor velen te laat.
Iets soortgelijks deed zich voor In de tijd van Noach Men leefde er vrolijk op los, lapte God en gebod aan zijn laars zonder zich zorgen te maken over de toekomst. Alleen Noach zag de bui hangen en was zo verstandig om voorzorgsmaatregelen te nemen en zodoende overleefde hij en zijn gezin de ramp.
Soortgelijke situatie hebben zich alle tijden door voorgedaan, en doen zich nog steeds voor, ook in onze eigen samenleving, ook in onze tijd. Toen in de nieuwjaarsnacht in Volendam een café in vlammen opging met vele doden en velen die voor hun leven misvormd waren, toen kwamen er opeens allerlei maatregelen los die de brandveiligheid in openbare ruimtes moesten bevorderen.
De mogelijkheid van zo’n ramp had men kunnen voorzien, maar caféhouders en cafébezoekers gaven toe aan de verleiding om te denken dat het allemaal niet zo’n vaart zou lopen en ook de autoriteiten gaven toe aan de verleiding om hun ogen te sluiten voor de gevaren van uitbundige kerstversieringen. Totdat de ramp gebeurde en toen was het voor velen te laat.
Zakenlieden hebben altijd de neiging om wat te smokkelen met de regels als het gaat om geld verdienen. Politici hebben altijd de neiging om dingen goed te praten omdat het hun op dat moment beter uitkomt. Gewone burgers hebben altijd de neiging om te denken: och, het zal zo’n vaart niet lopen als ik een water bij de wijn doe. Totdat er iets fundamenteels misgaat.
Iedereen staat in het leven regelmatig voor keuzes, soms minder belangrijke keuzes, soms juist heel belangrijke die grote gevolgen kunnen hebben. Iedereen, bijna iedereen, staat ergens bloot aan de verleiding om te kiezen voor zichzelf, voor eigen belang, eigen gemak. Vaak weet hij diep in zijn hart dat hij verkeerde keuzes maakt, maar zo denkt hij dan, het zal allemaal wel meevallen, ze doen het toch allemaal, waarom zou ik het niet doen.
Heel vaak vindt men eigen vooruitgang, eigen roem, eigen verrijking belangrijker dan trouw zijn aan zijn principes. En als je dat regelmatig doet gaan die principes vanzelf vervagen, en dan heb je er ook geen last meer van.
Jezus was ook een mens zoals alle anderen. Ook hij stond bloot aan de verleiding om alleen aan eigen belangen te denken, om zijn bijzondere krachten te gebruiken voor zichzelf, om zijn honger te stillen, om zijn bekendheid te vergroten. Hij had kunnen denken: een keertje toegeven kan toch geen kwaad. En iedereen zou gezegd hebben: man je hebt groot gelijk. Maar hij stond stevig in zijn schoenen en gaf niet toe aan de verleiding. Daarom is hij ook zo’n bijzonder mens, een voorbeeld voor ons allen.
In deze veertigdagentijd worden we opgeroepen om na te denken over de zin van ons leven, over de waarden en normen in onze samenleving, over de keuzes die we wel of niet maken in ons leven. Ook voor ons geldt: Voorkomen is toch altijd beter dan genezen.