Vierde zondag van Pasen (1997)

We spreken van herders en schapen in de kerk. Pastoors zijn herders en de gewone gelovigen zijn de schapen, althans zo wordt het vaak gezegd, maar daar klopt niets van. Pastoors zijn ook maar schapen in het grote geheel van de kerk en elke gelovige is ook een beetje herder, althans zo zou het moeten zijn. Bovendien is de term schapen als zodanig niet eens zo’n gelukkig woord: in onze cultuur kan het iets van domme kuddegeest suggereren, van zonder nadenken meelopen met de grote groep. Als ze tegen je zeggen: wat ben je toch een schaap, dan is dat echt geen compliment.
Nu hebben mensen vaak iets in zich van een kuddegeest, van elkaar nadoen, meelopen met de grote hoop, en ook bij gelovige mensen vind je dat verschijnsel. Vroeger toen iedereen zondags vanzelfsprekend naar de kerk ging liepen er ook heel velen maar mee, niet zozeer uit eigen overtuiging, maar omdat iedereen het deed. Je viel zo op als je het niet deed. Tegenwoordig is het bijna precies andersom: heel velen blijven maar thuis, omdat de meerderheid dat doet, want je valt zo op als je nog wel naar de kerk gaat. Zeker bij veel jongeren speelt dat een rol.
Als wij in het evangelie als gelovige mensen, ook pastoors, schapen worden genoemd, dan wordt daar zeker niet die kuddegeest bedoeld, maar wel die bijzondere band die de Grote Herder, Jezus, met ons heeft, die wij met Hem zou moeten hebben: een band van vertrouwen, van je aan Hem toevertrouwen, met Hem in zee willen gaan; en evenzeer gaat het om de band die we met elkaar hebben, zouden moeten hebben. En juist naar elkaar toe moeten we herders en hoeders zijn.
Wat dat herder zijn voor elkaar heel konkreet betekent maakt de evangelielezing van vandaag ons duidelijk. Een goede herder laat hen die aan zijn zorgen zijn toevertrouwd, niet in de steek. Een huurling gaat op de loop wanneer het moeilijk wordt. Een echte herder blijft op zijn post. En als wij, gelovige mensen, christenen, elkaars herders zijn, betekent dat dat we, in de lijn van Jezus, elkaar niet in de steek mogen laten ook niet en zeker niet wanneer het moeilijk wordt. En toch gebeurt dat helaas nog wel eens.
Zoals iemand zei: “We hebben wat afgelachen samen, we trokken altijd samen op. Maar toen het slecht met me ging, heb ik hem nooit meer gezien.” Dat is het gedrag van een huurling.
Of zoals een ander zei: “Ik heb lang genoeg mijn best gedaan, nu moet een ander het maar eens doen. Ik kan niet blijven zorgen, ik moet ook eens wat tijd voor mezelf hebben.” Dat is praat van een huurling. Maar wie trouw blijven, ook in rotsituaties, dat zijn de ware herders onder ons. In de tekst van vandaag staat nog een tweede kenmerk van goed-herder-zijn: namelijk dat je degenen die aan jouw zorgen zijn toevertrouwd kent bij hun naam, dat wil zeggen: dat je ze echt kent. Als ik een kudde schapen zie, dan zijn ze voor mij allemaal gelijk, ik zie echt geen verschil, maar de herder wel, die kent ze stuk voor stuk. Als ik een wei vol koeien zie, dan zie ik wel verschillen in het zwartbont of roodbont vee, maar voor de rest is een koe maar een koe maar de boer kent ze bij naam en karakter.
En als wij samen gelovig zijn, samen christenen, dan zijn we geen grote grijze kudde van allemaal dezelfde schapen. Want mensen zijn uniek, stuk voor stuk en elkaar echt kennen begint bij het erkennen en herkennen van ieders eigenheid, daar ruimte voor geven, daar rekening mee houden.
Bij Jezus konden en kunnen alle mensen terecht met hun eigenheid, met hun sterke en zwakke kanten. Hij laat niemand in de steek. Een zieke was bij hem even welkom als een zondaar. En volgeling van die goede herder Jezus willen zijn betekent: een medemens niet zien als de zoveelste in de rij, en het is zeker niet: alle mensen maar op één hoop goeien. Het is oog hebben voor deze mens met zijn eigen plaats in het leven, met zijn hebbelijkheden en onhebbelijkheden. Niet wegvluchten van die bepaalde mens, ook niet wanneer dat moeilijk wordt, dat doet ons lijken op Jezus, dan zijn we echt christenen Die roeping hebben we allemaal.