Goede zangers van bij ons hebben ooit een elegant lied gemaakt over wat ze op school hebben geleerd. Heel mooi. Zij zingen iets wat we makkelijk beamen: wij hebben het allemaal op school geleerd. Wij zijn allemaal mensen van een bepaalde school. Wij volgen als vanzelf de stijl en de principes van één of andere partij. Mensen kunnen eigenlijk niet anders. Wij volgen een systeem en we denken en voelen en spreken volgens dat systeem.
Ten tijde van Jezus was dat niet anders. Het ging toen allemaal over God en moraal en godsdienst. Er werd toen zeer veel gediscussieerd. Geloof was toen elke dag hete actuele gespreksstof. God haalde toen de voorpagina van het dagelijkse journaal. Maar, zoals gezegd, God was toen in fragmenten verkrijgbaar: de één zag het zo, de ander zag het zus. Zo hadden ze het allemaal op school geleerd. In hun eigen school natuurlijk. Zo bestaan mensen nu eenmaal.
Er is echter iets merkwaardigs in die oude boeken. De profeten zeggen altijd: de Heer heeft gezegd. De schriftgeleerden zeggen: gij weet dat er gezegd is. Jezus zegt: Ik zeg u. Daarmee is in een notendop zeer veel ‘gezegd’. Wij onthouden vooral dat zowel profeten als schriftgeleerden het gezag van hun woorden ontlenen aan een instantie buiten en boven hen. Zij weten het van een ander. Dat is helemaal niet vreemd. Mensen bestaan zo. Wij spreken anderen na. Wij citeren daarom ook grote namen: als die en die het zegt, is mijn woord waar en vol gezag. Het is evenwel allemaal ontleend gezag.
Marcus zegt nu dat Jezus anders is. ,,Hij onderrichtte niet zoals de schriftgeleerden, maar als iemand die gezag bezit." Dat is een sterk woord. Kan een mens wel op eigen gezag spreken? Heeft een mens het niet altijd op school geleerd? Is Jezus dan de bovenmenselijke uitzondering? Is Jezus de hyperbegaafde leerling die het zonder leermeester allemaal zelf weet? Als dat waar zou zijn, dan zou ik het, eerlijk gezegd, niet vertrouwen. Ook niet met betrekking tot Jezus. Hij wist het ook niet uit zichzelf. Wijsheid heeft Hij ook ontvangen en geleerd. Misschien is dat wel zijn meest eigen geheim? Misschien is dat wel de kern van zijn bestaan?
Elders staat geschreven dat Jezus door God zelf werd onderricht. God was zijn leerhuis. Jezus luisterde ondanks en dwars door alle scholen heen naar de waarheid van God. Hij was gebonden en vrij in zijn spreken. Gebonden vanuit zijn diepste en meest intieme kern. Hij was vrij omdat Hij het gezag van scholen en partijen durfde te onderwerpen aan hetgeen Hij van binnenuit wist.
Hoe vreemd het ook moge klinken, Jezus werd door God tot een ik-mens gemaakt. God was door Hem heengegaan. Jezus durfde het aan zijn mening te zeggen zonder te bédelen om de goedkeuring van anderen. Hij was sterk van binnen. Hij was boeiend en mensen werden door Hem geboeid.
Wellicht is dat onze zwakheid? Wellicht is dat ook de reden waarom onze woorden zo weinig beklijven? Wij durven zo weinig zeggen wat wij ten diepste menen. Wij beschermen ons zo graag achter één of ander scherm. Daardoor wordt ons getuigenis echter zwak. Alles wordt veel sterker als wij mogen horen: die mens meent wat hij zegt, het komt uit zijn binnenste. Die mens meent wat hij zegt.