- De Farizeeën kwamen weer bij Jezus met een strikvraag: “Kan een man zijn vrouw verstoten ?” (“om welke reden dan ook” Mt 19, 3) - Die vraag werd gesteld tegen de achtergrond van de Joodse wetgeving, die echtscheiding erkende. Maar ook vanuit een patriarchale mannenmoraal waarbij de man zijn vrouw om een ernstige reden de laan kon uitsturen, maar niet omgekeerd.\
- Er waren verschillende scholen van interpretatie In de strenge school van Shammaï, kon dit alleen omwille van overspel van de vrouw. In de soepele school van Hillel, was het laten overkoken van de soep hiervoor al een voldoende reden. Wat Jezus ook zou antwoorden, Hij zou zich tot een van beide scholen moeten bekennen, en zich zo laten vangen. Dat zochten ze juist.
* Wat doet Jezus ? Hij laat ze zelf een antwoord zoeken in de Torah (de Wet in 5 boeken). Zij vinden een tekst die hun past in het vijfde boek (Deuteronomium), waarin de wegzending van de vrouw werd gedoogd, mits een scheidingsbrief werd geschreven. Jezus stelt daartegenover een andere tekst uit het eerste boek (Genesis), die de droom weergeeft van God over de mens:
1. “Om de hardheid van uw hart heeft Mozes die bepaling voor u neergeschreven.” ( v.5)
-
Vermoedelijk kwam deze toegeving in de Wet onder invloed van het gewoonterecht en de polygamie van de oude cultuurvolkeren die voortleefde ook in Israël. God heeft zich doorheen de bijbel kenbaar gemaakt, met pedagogische langzaamheid en geduld: vanuit polygamie naar monogamie, vanuit polytheïsme naar monotheïsme. De weg van Israël was een zuiveringstocht met vallen en opstaan, doorheen weerspannigheid en bekering, naar wat Christus zou brengen.
-
Het woord “hardheid” (Gr. “sklèrokardia”, hardhartigheid) was een geladen begrip uit het O.T. waarmee bij herhaling Israëls ongeloof tegenover God werd uitgedrukt: “Besnijd de voorhuid van uw hart en wees niet langer verstokt van hart” (Deut. 10,16). Ditzelfde woord had Jeremia al gebruikt (Jer. 4,4) vlak voor de ballingschap tegen de ontrouwe koningen van Juda. Jezus rangschikte hiermee de Farizeeën onder dezelfde ontrouwe vertegenwoordigers van het Godsvolk. Hun vraag en hun argumentatie behoorden tot dat klimaat van harteloosheid en onbarmhartigheid. Onder voorschriften gedekt, erkenden ze feitelijk dat de man zo met de liefde kon sjacheren.
-
Tegen de voorschriften in neemt Jezus het hier opnieuw op voor de zwakke mens. Ook wij ervaren hoe in onze pluralistische samenleving burgerlijke wetten geruisloos evidente levensnormen zijn geworden. Naast het huwelijk dat tot aan de Franse revolutie bij ons alleen religieus en kerkelijk was, kwam het burgerlijk huwelijk, later het legaal ongehuwd samen wonen, nu het homohuwelijk,… Een hele evolutie. De vrije seksualiteit werd bevorderd, met een soepele abortuswetgeving en een door de media gesteunde propaganda voor voorbehoedsmiddelen. Niet al wat legaal is, is daarom al moreel verantwoord, of goed voor de mens. Maar het is nu zo dat wie opstaat om de waarheid in de mens te bevorderen, door mensenwet veroordeeld worden kan.
2. “In het begin was het niet zo.” (Mt 19 8). “In het begin heeft God hen als man en vrouw gemaakt.” ( v. 6).
“In het begin” staat hier voor “in principe”, “in beginsel”.
-
Jezus grijpt naar het ideaal, de oerbedoeling van God met de mens. Gods project gaat uit boven alle wetten. “Hij schiep de mens als man en vrouw” - letterlijk: ‘zakhar’ (puntig, gevend) en ‘oeneqêvah’ (hol, ontvangend) - dus complementair. Opvallend dat Genesis dit niet zegt van de dieren, hoewel ze ook mannelijk en vrouwelijk zijn. Deze uitdrukkelijke bepaling van de mens betekent dat God in dit uitgesproken onderscheid van man en vrouw een diepere betekenis legt.
-
Daar staat ook: “Hij schiep de mens naar zijn beeld en gelijkenis”. God is Liefde. Dat betekent dat de mens liefdebekwaam is vanuit God. Het gaat dus om een complementariteit die de mens in wederzijdse creatieve liefde moet beleven. Gehuwden zijn een geschenk aan elkaar. Maar het gaat ook om een liefde die geroepen is om in overgave steeds meer op Gods Liefde te gelijken. Een dynamische liefde. De liefde is nooit af. De liefde is uit God. In zijn eerste encycliek “God is Liefde” schreef onze Paus hoe de menselijke erotiek (eros) zich mag zuiveren, en uitgroeien tot liefde (agapè), die zich altijd maar meer schenkt, een liefde die mateloos belangloos wordt: een liefde die niet domineert maar dient, die luistert en spreekt, die ontvangt en geeft en ver-geeft.
-
Men bemint niet op proef. Ware liefde wil bestendigheid en onherroepelijkheid. Eeuwigheid is de diepste wens van de liefde. Het sacrament van het huwelijk biedt precies die genade: een liefde-eenheid waarin God aanwezig mag zijn, om deze op te voeren tot de volle weerspiegeling van zijn Liefde. Alleen zulke Liefde maakt aanspraak op duurzaamheid en trouw. Wat God in zijn Liefde één maakt, wordt niet meer gescheiden. Dat ideaal is Gods droom over de mens.