Was Jezus eigenlijk tolerant of radicaal? of was Hij zowel het een als het ander? Met dit evangelie kunnen we eigenlijk beide kanten uit. Wat Jezus zegt getuigt enerzijds van een uitzonderlijke verdraagzaamheid: wie niet tegen ons is, is voor ons; een glas water uit liefde gegeven zal zijn loon niet missen; anderzijds horen wij woorden die getuigen van een buitengewone strengheid: met een molensteen om de hals in de diepte der zee geworpen worden; kap je hand af, ruk je oog uit. Wat moet je met zulke woorden?
Als uw hand u ten val dreigt te brengen, hak ze af, en uw oog, ruk het uit. Het is voor iedereen wel duidelijk dat we deze woorden niet letterlijk kunnen nemen. Geen apostel en geen heilige heeft ze Ooit letterlijk genomen. Trouwens het letterlijk uitvoeren van deze woorden zou je niet veel helpen. Wat zou het baten een oog uit te rukken, de begeerlijkheid ligt immers niet in het oog maar in het hart. Letterlijk mogen we deze woorden dus niet opvatten, ze klinken al hard genoeg als je ze figuurlijk neemt. Waar het Jezus in deze beeldrijke woorden om gaat is ons duidelijk te maken dat, waar het gaat om een keuze voor God of tegen God, wij niet kunnen leven met goedkope compromissen. Wij moeten zelfs de kostbaarste dingen, zoals onze hand en ons oog, weten op te offeren als de definitieve keuze voor God in gevaar komt. Hij wil ons bewust maken van wat er eigenlijk op het spel staat. Wij zetten heel wat op het spel, als het gaat om carrière of geld, maar wat doen wij eigenlijk om het einddoel te bereiken waarvoor wij geschapen zijn?
Het is beter voor u met één voet het leven binnen te gaan dan in het bezit van twee voeten in de hel te worden geworpen. Dat is erg harde maar heel begrijpelijke taal. Wie van ons zal aarzelen om zijn hand te laten amputeren, als de specialist je verzekert dat je daardoor tien jaar langer kunt leven? Zouden wij dan ook niet tot zulke offers bereid moeten zijn, wanneer het gaat om het bezit van het eeuwig leven? En zulke offers kunnen op een bepaald moment noodzakelijk zijn, dat weten we allemaal. Hoe kom je tot drankzucht met alle gevolgen van dien? Hoe kom je tot echtscheiding? Hoe kom je tot afval van het geloof? Is het niet vaak omdat je in het begin geen afstand wilde doen van bepaalde kleine dingen?
Jezus is zo uitermate radicaal omdat het verlies van God voor elke mens de ergste zaak ter wereld is. Onze ouders zeiden reeds: geld verloren, veel verloren, eer verloren, meer verloren, God verloren, alles verloren. Wie een sterk geloof heeft en een eerlijk geweten, is er zich van bewust dat God ook het laatste van je kan verlangen wanneer het gaat om Hem en zijn Rijk. De martelaren hebben ons dat in elke tijd bewezen.
Zeker, deze radicaliteit valt ons zwaar, wij houden niet van radicale standpunten, wij willen in geen geval fanatiek genoemd worden. Wij zoeken wel een middenweg om met alle mensen in vrede te kunnen leven, zonder radicaal met God te moeten breken. Wij willen ons vaak een evangelie in elkaar timmeren dat ons op onze middelmatige manier laat leven en dat geen pijn doet. Maar dit schipperen heeft toch ook zijn grenzen, wij kunnen niet altijd tussen twee hooihopen blijven kiezen, dan vinden wij nooit ons geluk.
Zo zet dit evangelie ons werkelijk aan tot nadenken. ‘Uw’ hand ‘uw’ oog: het gaat hier niet om anderen, het gaat om onszelf. Mondige christenen moeten deze radicale woorden van Jezus ook op zichzelf durven toepassen, want ook wij worden in ons leven voor dergelijke keuzes gesteld.
Laten wij ons maar eens ernstig afvragen: waar moet ik radicaler christen zijn? Op welk gebied moet ik harder optreden tegen mij zelf? Wat hindert mij in mijn verhouding tot Jezus? In de hoop dat u deze vragen niet zult ontwijken, dat deze vragen u blijven bezighouden, wil ik hier zonder zalvend slot, eenvoudig afbreken.