Vrede en waarheid verdragen elkaar niet altijd (2006)

Wanneer wij over vrede praten denken wij aan ‘niet met elkaar vechten’. Toch is er meer nodig is om de vrede te ervaren. Een mens die zijn mening niet durft te geven, bang is om aangevallen te worden, houdt maar zijn mond. Voor de mens die niet meer de straat op durft te komen omdat hij zich onveilig voelt, is de wereld alles behalve vreedzaam. Maar ook de leidersfiguur die voortdurende beveiligd moet worden, ondervindt aan den lijve dat er geen vrede is. Paus Benedictus, die enkele jaren geleden een bezoek bracht aan Beieren, werd ook daarmee geconfronteerd. Zijn woorden werden niet verstaan zoals ze waren bedoeld, maar misbruikt. De paus zei dat hij geen religieuze motieven kon aanvaarden om geweld te gebruiken. Hij verwees hiermee naar religies die geweld rechtvaardigen. Hij respecteert wel degelijk de Islam, maar wel wijst hij het idee van de Heilige oorlog af. Hij wil respect en dialoog cultiveren naar andere godsdiensten en culturen. En daar hoort ook de Islam bij. Een negatieve uitleg dat de katholieke Kerk tegenover de Islam staat is heeft al de nodige agressie opgeroepen. Zo loopt men het gevaar aan te sturen op conflicten, waar dat niet nodig is. Wat werkelijk waarde heeft wordt vaak niet genoemd.
Jezus werd gekenmerkt door een vreedzame houding. Van Hem hoefde het niet om beroemd te worden, maar Hij wilde in alle eenvoud dienstbaar zijn. Wanneer mensen Hem op de voorgrond wilden plaatsen trok hij zich terug in de eenzaamheid. Hij wist dat streven naar macht vaak vrede verstoort. Daarom gaf Hij aan zijn leerlingen mee dat juist in de kwetsbaarheid en ontvankelijkheid het Koninkrijk van God groeien kan. De zwakke en weerloze opnemen, maar ook zelf opgenomen willen worden in onze kleinheid, schept een sfeer van vrede en geborgenheid. Mensen die steeds meer macht willen opbouwen, vormen voor anderen een bedreiging. Zeker waar meerderen willen heersen over anderen ontstaan twistgesprekken en onderlinge strijd. Kinderen kunnen soms rake dingen zeggen omdat zij noemen wat zij zien. Volwassenen voelen zich hierdoor niet zo snel bedreigd omdat het maar kinderen zijn. Anders ligt het bij volwassen. Waar zij de waarheid spreken lopen zij het gevaar buitenspel gezet te worden. Een vrede die zich afsluit voor de waarheid is geen echte vrede. In de ogenschijnlijke rust gaan ander dingen een eigen rol spelen. Wanneer onvrede openbreekt kan de waarheid pas tot zijn recht komen.
Van 16 tot en met 24 september is voor ons de vredesweek. Vrede wordt niet altijd bevorderd wanneer een concentratie van de macht plaats vindt. En wel onder het mom van efficiency: het is beter voor de economie en is ter verhoging van de welvaart. Hierbij zien wij dat mensen steeds meer afhankelijk worden van een kleine groep mensen. Waar mensen niet meer open met elkaar kunnen communiceren groeit het misverstaan. Waar de godsdienst, die iedere mens benoemt als een unieke schepping van God, wordt ondergedompeld in een gedachtegoed, waar voor God steeds minder plaats is en de waarheid niet meer verdragen wordt, is geen echte vrede. In zo’n wereld kunnen mensen zich niet gelukkig voelen omdat ze meer geleefd worden, dan zelf leven. Jezus’ kracht was juist respect en dialoog. Dat christenen in bepaalde tijden Hem niet altijd hebben begrepen doet niets af aan de waarheid. Een vrede die waarheid verdraagt is echte vrede. Mensen zien die dat hebben beleefd en uitgedragen kunnen ons laten groeien in geloof en liefde.