Vijfentwintigste zondag door het jaar (2006)

Ik wil vanwege de vredesweek beginnen met een verhaaltje. Ergens dreigde een oorlog uit te breken tussen twee buurlanden. De generaals van beide vijandelijke landen stuurden spionnen om na te gaan waar men het buurland het best kon binnenvallen. Na enige tijd kwamen die terug en vertelden aan beide kanten hetzelfde: er was maar één plaats aan de grens, die geschikt was om het buurland binnen te trekken Maar - zeiden de spionnen - precies op die plek woont een kleine boer in een klein huis met zijn lieve vrouw. Ze houden van elkaar en men zegt, dat ze de gelukkigste mensen van de wereld zijn. Ze hebben een kind van twee jaar oud, dat het liefst buiten speelt. Als we over het erf van die boer marcheren met ons leger, dan verstoren we het geluk van die drie mensen. Dat kunnen we niet maken. Er kan dus geen oorlog komen. De generaals begrepen het en de oorlog bleef uit, zoals iedereen zal begrijpen.
Waarschijnlijk vindt u dit een absurd verhaaltje en u hebt gelijk, althans als we naar de werkelijkheid in onze wereld kijken. Waar het gaat om oorlog en geweld is men niets ontziend, en het welzijn van onschuldige burgers telt echt niet mee als er oorlogen of terroristische aanslagen gepland en uitgevoerd worden. Dat hebben we onlangs nog kunnen zien in Israël en Libanon, maar het is iets van alle tijden, en zo zal het ook wel blijven, tenzij er nog eens ooit een andere mentaliteit gaat groeien, tenzij misschien ooit die droom van Jezus van Nazaret werkelijkheid wordt.
In het evangelie hoorden we hoe zijn leerlingen volop meededen met dat machtsdenken welk in heel de wereld populair is: meer willen zijn, meer willen hebben dan anderen, de machtigste, de belangrijkste, de grootste willen zijn. Heel onze belevingswereld zit er vol van, in allerlei situaties en variaties. Jezus zet daar een totaal tegengestelde mentaliteit tegenover: wie de eerste wil zijn, moet de laatste wezen en dienaar van allen.
Misschien vindt u deze uitspraak net zo absurd en onmogelijk als het verhaaltje waar ik mee begonnen ben. En dan hebt u waarschijnlijk nog een beetje gelijk ook. In een tijd waarin ieders rechten steeds meer benadrukt worden, past zo’n uitspraak helemaal niet in ons denken. Het is in elk geval iets waar de machtigen der aarde, politici, generaals, fabrikanten niets mee kunnen. In hun denken is het de grootst mogelijke onzin.
En toch is het heel zinvol er wel eens over na te denken. Wie is belangrijk, wie is de belangrijkste? Bij de eerste communievoorbereiding vroeg ik een van de kinderen: Wie is bij jullie thuis de belangrijkste? Hij dacht even na en zei toen: ik. Ik vroeg waarom hij zichzelf de belangrijkste vond. Mijn pap en mam doen alles voor me, ze zorgen dat ik te eten krijg, ze zorgen dat ik kleren heb en ook dat ik speelgoed heb. Dat manneke had goed in de gaten waar het eigenlijk om ging.
Meestal denken we heel anders als het gaat om de belangrijkheid van mensen. Als ik de bewoners van huize Loôn zou vragen: wie zijn bij jullie de belangrijkste mensen in huis, dan, zou denk ik, niemand zeggen: wij. Toch vind ik dat de bewoners het belangrijkste zijn, alle anderen staan in dienst van hen, die moeten voor hen zorgen. Als er geen ouderen zouden zijn die hulp nodig hebben, dan raakte al het personeel werkeloos.
Zo wordt normaal niet gedacht en geredeneerd, en toch is dat wel een beetje wat Jezus bedoelt met zijn uitspraak. Hij onderstreept dat nog en keer door een kind te roepen en het in het midden van de kring te zetten. Dat kind vindt hij veel belangrijker dan alle hoge heren om hem heen, juist omdat het vraagt om zorg en bescherming. Wie goed zorgt voor een kind als dit, zegt hij, die zorgt voor mij, die zorgt er een beetje voor dat mijn droom werkelijkheid wordt, mijn droom van een wereld waarin niemand aan zijn lot wordt overgelaten, een wereld waarin het welzijn van elke burger belangrijk geacht wordt.
Wie is de belangrijkste? Eigenlijk is dat geen zinnige vraag. Waar mensen zich met elkaar verbonden voelen, is iedereen even belangrijk.