Jezus’ leerlingen hebben nooit gegeten zonder eerst hun handen te wassen. Dat was voorschrift. Een goed voorschrift, dat ook nog voor ons van belang is. Je handen wassen voor het eten. Het voorkomt dat er met het eten ook allerlei vuil naar binnen gaat. Het voorkomt besmetting en ziekte.
Zo hadden de joden meer voorschriften, en ze hebben die nog, die uitermate wijs zijn. Men heeft mij verteld dat het verbod om bepaalde soorten vlees te eten ook op gezondheidsredenen berust. Sommige vleessoorten bederven snel. Die zijn hun verboden. En in de middeleeuwen ging de pest aan de joden voorbij omdat zij zich aan dat voorschrift hadden gehouden.
Jezus heeft deze voorschriften dan ook niet af willen schaffen. Hij heeft er wel op willen wijzen dat lichamelijke gezondheid niet alles is. Dat er ook nog een morele gezondheid is. Daarom zegt hij: je wordt niet alleen ziek als er iets verkeerds je mond in gaat, maar je wordt ook ziek als er iets verkeerds je mond uitgaat. Daar word je zelfs nog zieker van. Want wat heb je aan een samenleving van oergezonde mensen, waar ontucht wordt bedreven, waar gestolen wordt, waar echtbreuk aan de orde van de dag is, waar iedereen alleen aan zichzelf denkt, waar wordt gelogen en bedrogen, waar jaloezie alle verhoudingen kapot maakt. Zo’n samenleving is doodziek, al is iedereen kerngezond.
Wat betekent dit evangelie voor ons? Hetzelfde als voor de joden. Ook wij hebben een heleboel verstandige voorschriften: met betrekking tot liturgie, met betrekking tot kleding van religieuzen, met betrekking tot zondagsplicht, met betrekking tot werktijden, met betrekking tot abortus, met betrekking tot het verkeer.
Maar wat heb je aan een liturgie die zich volmaakt houdt aan de voorschriften, maar waarin alles een formaliteit is geworden zonder leven, zonder echt gebed? Wat heb je aan religieuzen die keurig in pij en kap lopen maar een ander naar de bliksem laten lopen? Wat heb je aan mensen die braaf naar de kerk gaan en er thuis een hel van maken? Wat heb je aan mensen die keurig op tijd op hun werk zijn maar geen bliksem uitvoeren? Wat heb je aan mensen die nooit een kind laten aborteren, maar hun kinderen veel te weinig liefde geven? Wat heb je aan mensen die zich keurig houden aan de regels van het verkeer, maar zo op hun rechten staan dat ze meer vingers aan hun voorhoofd hebben dan aan het stuur?
Er zijn veel verstandige voorschriften. Maar ze verliezen hun betekenis als we Gods voorschrift van de liefde vergeten.