Op de middelbare school hadden wij een collega, die zich mateloos ergerde aan het verknoeien van brood door de leerlingen. Overal vond hij half opgegeten boterhammen, in vuilnisbakken en soms op de vloer weggesmeten. Hij is dat brood gaan verzamelen en hij heeft er geen geheim van gemaakt, dat hij een tijd lang daarvan leefde: hij at het op. Dat was zijn protest tegen gebrek aan eerbied voor ons dagelijks voedsel.
Brood is kostbaar, ook al hebben we er genoeg van.
Bedenk maar eens, als mensen over hun vak of arbeid zeggen, dat ze er hun brood mee moeten verdienen. Het kan vuil werk zijn en wij kunnen er grote bezwaren tegen hebben, maar als mensen er de kost mee moeten verdienen, dan besterft ons de kritiek op de lippen. Zelfs als zij zich in dienst stellen van bewapening of een vervuilende industrie.
Mensen zeggen dan: wat moet ik anders er moet immers brood op de plank zijn! Wat bedoelen wij, als we zeggen: “Geef ons heden ons dagelijks brood?” Betekent het, dat we vragen en hopen op iedere morgen en avond die twee sneden wit of bruin op tafel?
Dat betekent het ook. Maar graag, denk ik dan, een stukje vlees of kaas erop. En wat fruit na en ‘s middags soep en aardappelen.
Brood op de plank! Maar wat moeten we met soep en aardappelen zonder ‘n dak boven ons hoofd? Wat moeten we met eten zonder kleding? Dus dat ook alstublieft. En dan graag een krant, want dat is toch heel gewoon! En bijna iedereen heeft toch een tv en een radio. Dit alles betekent: brood op de plank!
Maar we weten: als we dit allemaal hebben, is er nog geen garantie voor geluk.
Brood op de plank is ook aandacht: een vriend of vriendin naast ons die zorg aan ons besteedt. En we willen ook wel dat er gerechtigheid gebeurt in de wereld, dichtbij of veraf. Dat hoort er ook hij! En gezondheid! Misschien is dat niet voor ieder van ons weggelegd, maar dan hopen we, dat de ziekte, die ons overkomt, niet te zwaar zal wegen. Brood op de plank is gelukkig leven.
We willen graag dat mensen ons trouw zijn; dat ze niet van ons weglopen. En omgekeerd dat ook wij de kans zouden hebben, trouw te zijn aan mensen. Ik weet wel: dat moet je gegeven worden. Dat kun je niet vanuit jezelf. Maar je moet het ook veroveren. Dit alles is brood-op-de-plank. Dit bedoelen we, als we zeggen: Brood van leven. En Jezus zegt vandaag: “Dat ben Ik!”
Dat alles ben Ik voor jou, als brood op tafel. Mijn leven en mijn leer zijn erop gericht, dat mensen dit voor elkaar zouden verwerkelijken. En Ik ben de inspiratie, Ik ben de kracht. “Uit mijn kracht zul je bedenken, wat jouw dienst kan zijn aan menswaardigheid.” Mensen uit het verleden hebben dit, wanneer ze Eucharistie vierden, beleefd. Ze hebben gehoopt, dat de Heer hun dit zou schenken. En daarom kwamen ze hier in de kerk met hun vreugden en zorgen, daarom missioneerden ze in zijn Naam en droegen ze zorg en dienden ze.
Wij vieren hier eucharistie en wij brengen ‘brood op de plank’, op die heilige tafel in ons midden. Nu zijn al die genoemde dingen aan de orde. Op deze manier is Jezus werkelijk aanwezig, zijn leven, zijn verwachting, zijn geloof, zijn lijden. Maar niet alleen Jezus is werkelijk aanwezig, maar ook wijzelf met ons hebben en houden, onze vreugde en verdriet, geloof en twijfel.
De laatste jaren zijn er heel wat mensen weggebleven uit onze kerk. En de vraag van kerkmensen is: waarom is dat toch gebeurd? Ik denk, naast misschien andere redenen, omdat mensen het gevoel hadden, dat hun leven in de kerk niet meer ter sprake kwam. Ze beleefden er niets meer. Ze hadden het gevoel, dat de viering te zeer op Jezus Christus en zijn aanwezigheid was gericht en niet meer op alles van henzelf: geen zorg om hun nood, om hun last. Laten we daarom niet gauw de lasten en moeilijkheden uit deze kerk wegschuiven en denken: dat is voor achter deze deuren. Nee, juist hier zouden wij ons aller last en handicap moeten brengen en uithouden. Dat meen ik echt, wil de aanwezigheid van Jezus en de onze ergens op slaan.
Brood op de plank, daarop hopen we, ook hier in de kerk. Brood op tafel: gelukkig menswaardig leven met elkaar! Wij dragen een grote verantwoordelijkheid om de eucharistie levensecht te houden, dicht bij Jezus en dicht bij het leven. Ook wij zijn ‘brood op de plank’ al is het maar op den duur.