Achttiende zondag door het jaar (2003)

We hebben Big Brother gehad op de televisie, later het programma Idols, ik ben benieuwd wat voor spectaculairs de zenders straks weer gaan bedenken om kijkers te trekken. Zeker voor de commerciële zenders geldt: hoe meer kijkers hoe meer ze verdienen en je trekt vooral kijkers met heel aparte, heel sensationele programma’s. Meer bezinnende programma’s trekken veel minder kijkers.
Die tegenstelling tref je niet alleen aan in de televisieprogramma’s maar bijna op alle gebied in onze hedendaagse samenleving. Sensatie trekt de aandacht, dat is gewoon een feit. Bij calamiteiten als branden of ernstige ongelukken, hoor je politie en brandweer vaak klagen dat ze zoveel last hebben van de kijkers die van alle kanten toestromen.
Als er een ernstig ongeluk is gebeurd op de weg, dan heb je in de ene richting een file vanwege het ongeluk en in de andere richting een file vanwege de kijkers. Bij vechtpartijen heb je al gauw een kring van mensen die toekijken maar bijna niemand grijpt in, durft in te grijpen.
Bij grote evenementen stromen drommen mensen toe. Maar in de kerken zoeken slechts weinigen bezinning en verdieping. De meeste mensen lezen ook geen boeken of tijdschriften die zich bezig houden met de zin van leven en geloven. Dat trekt niet. Men zoekt liever verstrooiing, afleiding, maar nadenken over diepere waarden in het leven, dat is voor velen niet aantrekkelijk, dat is teveel gevraagd, dat is te moeilijk.
Dat is niets nieuws, het is iets van alle tijden. Jezus verwijt in het evangelie van vandaag zijn toehoorders dat ze naar hem toekomen vanwege de sensatie. Met een paar broden een grote menigte mensen voeden is spectaculair, dat willen ze nog wel eens meemaken.
Jezus verwijt ze dat ze er niets van begrijpen. Wat jullie gezien hebben is een teken, en dat verwijst naar iets diepers en daar moeten jullie naar kijken, want daar gaat het om. Niet het brood is belangrijk maar het delen ervan. Het gaat niet om het letterlijke eten om de honger te stillen maar om je te voeden met Jezus’ boodschap. Hij wil bron van kracht zijn om te leven zoals hij: breken en delen: je brood, je tijd, je aandacht, je zorg, je leven.
Om die houding van dienstbaarheid gaat het, maar daar kijken veel mensen liever niet naar, dat is niet leuk, niet aantrekkelijk, dat is moeilijk, teveel gevraagd. Verder kijken dan je neus lang is, is meestal niet onze sterkste kant. Achter de dingen proberen te kijken, proberen te begrijpen waar het om gaat, daar staan we meestal niet bij stil.
Daarom hebben we het in onze tijd ook zo moeilijk om in God te geloven, om God te zien achter de natuur, achter de mens, achter Jezus van Nazaret en zijn boodschap van dienstbaarheid. Als God eens in donder en bliksem zou verschijnen in deze ruimte, als ik hier in Gods naam wonderen zou kunnen doen, dan zat de kerk elke zondag stampvol. Maar God verschijnt niet in het spectaculaire maar Hij wordt zichtbaar in gewone dingen, in gewone mensen. En als je niet echt gelovig bent, kijk je er totaal overheen.
De eerste lezing van vandaag vertelt ons over het joodse volk in de woestijn. Dat is een moeizame reis, vol ontberingen, honger en dorst. In de woestijn is bijna geen leven mogelijk. Maar telkens als er een noodsituatie dreigt te ontstaan, komt er ook een oplossing: water uit een rots, kwartels die komen aanvliegen, een soort eetbare laag rijpkorrels op de grond. Natuurverschijnselen die later een bijzondere betekenis krijgen, want daarin zien ze zien God aan het werk, God die helpt, die toekomst schept, ook daar waar mensen het niet meer zien zitten.
God laat zich niet ervaren in spectaculaire tekenen, ook al wordt het in de bijbelverhalen wel een beetje zo verteld, maar daarin klinkt die geloofservaring door: God is met ons. De God van het verbond laat ons niet in de steek.
En Jezus trekt dat door naar het dagelijks bestaan: God laat ons niet in de steek, maar we mogen elkaar ook niet in de steek laten, in breken en delen wil God ons nabij zijn. Gelukkig de mens die dat ziet.