AMELAND
Ik ben een week op vakantie geweest in Ameland. Vrienden van me hadden een huisje gehuurd. De naam van dat huisje was “Skuurtje”. En dat was het ook! De huiskamer was niet groter dan mijn hal; de keuken de helft daarvan en onder de pannen waren nog twee slaapkamers. Ideaal voor vakantie. Maar vroeger woonde men in zulke huizen met tien of vijftien mensen. Je verbaast je erover met hoe weinig mensen vroeger genoeg hadden.
Binnen een jaar nadat er een kindje geboren is in een gezin staat het huis vol met honderden spullen: kinderstoeltjes, schommels, legodozen, legpuzzels, piratenschepen, turtels, fietsjes, rolschaatsen, vliegers en noem maar op. Vroeger hadden kinderen genoeg aan hamertje tik, houten blokken onder de pedalen en een paar Friese doorlopers. Voor de rest deden ze het met oude gordijnen en het onderstel van een afgedankte kinderwagen. Onze ouders deden het in hùn kindertijd met de helft daarvan. Je vraagt je af met hoe weinig men vroeger genoeg had.
Op gezette tijden daagt het evangelie ons uit om na te denken over dat intrigerende verhaal waarin 5000 mensen genoeg hebben aan twee vissen en vijf broden. Het verhaal over een volksmaaltijd die Jezus aanricht.\
BOTER BIJ DE VIS
Hoe zou je vandaag de dag 5000 mensen warm kunnen krijgen voor een dagje godsdienst? Met gratis brood en vis lukt dat niet. Daar zou toch al gauw een glas witte, gekoelde wijn bij moeten, wat boter bij de vis en op het brood, en het liefst ook frietjes; de reis zou plaatsvinden in een comfortabele bus.
Vroeger was men met veel minder tevreden en het is de vraag of al dat méér ons wel gelukkig heeft gemaakt. Ik herinner mij de zwart-wit filmfragmenten van Charley-films die mijn vader uitentreuren draaide op verjaardagen, geprojecteerd op een tweepersoons beddelaken waarin de vouwen van het strijkijzer nog goed zichtbaar waren; een film met geen ander geluid dan het knetterend zoemen van de projector en met een lichte geur van ozon uit de transformator. Het hoogtepunt kwam aan het eind als de familiefilms achterstevoren werden teruggedraaid en mijn tante snel achteruitliep en een baby zijn voedsel op de lepel teruglegde; al dat geluk, het wordt niet overtroffen door breedscherm-kleurentelevisies met stereogeluid.\
OVERDAAD BRACHT GEEN GELUK
Al dat méér heeft niet gelukkiger gemaakt en daarom bewonderen we mensen die met minder genoeg hebben, ze geven ons een vreemd gevoel van heimwee. Veel mensen gaan in hun vakantie naar arme gebieden, zoals Turkije, Indonesië of Afrika en ze laten zich imponeren door de eenvoud en de bescheidenheid waarin de mensen daar gelukkig zijn. Hun gevoel zegt immers, dat al die overdaad waarin wij bestaan ons toch niet heeft gebracht wat we ervan hoopten. Soms draaien mensen enkele dagen mee in een monnikenklooster om te ervaren met hoe weinig mensen gelukkig kunnen zijn. Of we slaan jaloers een kind gade dat helemaal opgaat in de dans van een vlinder, of blij balanceert op een omgevallen boomstam.\
JEZUS’ PICKNICK
De verteller Johannes was zijn verhaal begonnen met de opmerking dat het joodse Pasen werd gevierd. De eerste keer was Jezus als goede gelovige naar Jeruzalem gegaan om het te vieren. De derde keer komt hij zelf in de rol van het paaslam dat wordt geslacht; dat is het eind van zijn leven. Nu, deze tweede keer, blijft Jezus in Galilea. Hij is bezig een eigen invulling aan Pasen te geven. Voor de joden van de richting Christus heeft Pasen iets te maken met breken en delen, met eucharistie, zoals blijkt uit de discussie die verderop in dit hoofdstuk staat. En eucharistie heeft iets te maken met dat volk van God, waar iedereen bijhoort; een feest van eten en drinken en samenzijn.\
DE CLOU IS HET OPRUIMEN
Dat laatste is belangrijk. Want nog betekenisvoller dan de maaltijd is de clou van het verhaal. Twaalf mannen halen in twaalf manden de brokstukken op. Het heeft bijna iets liturgisch. Twaalf mannen met twaalf manden: dat is natuurlijk een symbool. In de joodse voorstellingswereld komt de Mensenzoon aan het einde der tijden met twaalf mannen die de verstrooide, verloren zonen van Israël gaan verzamelen. Met andere woorden, de broodpauze tijdens Jezus’ onderricht wordt gezien als het symbool van wat God aan het voltrekken is: de vestiging van zijn rijk.
Er zijn nog steeds miljarden mensen op aarde die met weinig genoeg hebben. Die feestelijk getrakteerd zouden zijn met wat wij op een dag weggooien aan voedsel. Wie de brokstukken van onze welvaart ophaalt en verdeelt, is bezig met het rijk van God voor te bereiden.\
DE APOSTELEN EN DE AFWAS
Beste kinderen. Vinden jullie het leuk om te picknicken? Nou, op een keer waren er heel veel mensen gekomen om naar Jezus te luisteren. Toen het avond werd gingen die mensen het eten dat er was onder elkaar verdelen en samen aten ze en iedereen was tevreden. Het was zo gezellig, dat de leerlingen dachten: zo hoort het ook. Als mensen samen eten en iedereen laten meedoen, dan is de wereld zoals God het wil.
Na het eten zei Jezus: haal alles op wat er over is. Want je mag geen voedsel weggooien. Er zijn te veel mensen die nog niet genoeg hebben. Wij moeten zorgen dat die ook iets krijgen. Want dat is de bedoeling van God. De hele wereld moet lijken op een grote picknick. En Jezus stuurde de twaalf apostelen rond met twaalf manden. Die mochten opruimen. Zeg maar: die mochten de afwas doen!