Zeventiende zondag door het jaar (1997)

Ik wil u eerst even meenemen naar San José in de Philippijnen. Daar leefde doña Martina, een rijke tante met veel land, een vrome tante ook. Ze was elke dag wel in de kerk te vinden en om God te danken dat alles goed ging had zij een biechtstoel aan de kerk geschonken. Iedereen moest dat wel weten, want elke biechteling zag boven het tralieraampje de woorden: donated by doña Martina.
Op zich was dat niet zo erg, ware het niet dat zij haar pachtboertjes uitbuitte en te kort deed. Maar niemand had de moed om die belangrijke en voorname vrouw te zeggen: laat die biechtstoel maar weg, ga maar wat minder naar de kerk maar geef je pachters een goed bestaan: dat is een betere manier om je dankbaarheid aan God te tonen.
De eerste lezing van vandaag heeft eigenlijk diezelfde boodschap. Om die lezing te begrijpen moet je weten dat het een oud joods gebruik was om de eerste oogst aan God aan te bieden als een offer van dankzegging, als een teken van een gelovig besef dat alles wat de aarde voortbrengt uiteindelijk gave van God is. Dat was een zinvol gebruik. Zo bracht een gelovige jood 20 broden, gebakken van het eerst geoogste koren, als een offer naar de profeet Eliza, maar die deed iets wat helemaal niet mocht: hij gaf het brood, voor God bestemd, aan zijn mannen.
Dat was een ernstige overtreding van de wet, tegelijk zit er een duidelijke boodschap in: De beste manier om God te danken voor de vruchten der aarde is die delen met anderen, met name met mensen die te kort komen.
Die boodschap is ook nu aktueel: we hebben het goed en de beste manier om onze dankbaarheid daarvoor te tonen is de bereidheid hebben om onze welvaart te delen. Nu kun je de vraag stellen: zijn we wel zo dankbaar? Pratend over de welvaart van nu, zei laatst iemand: toen ze niets hadden, was iedereen tevreden.
Nu hebben ze alles wat hun hartje begeert en ze zijn nooit tevreden. In dezelfde trant kun je zeggen: vroeger toen men niets of bijna niets had, was men dankbaar voor de kleine dingen, nu wordt er ampe nog aan dankbaarheid gedacht, zeker ook als het gaat om dankbaarheid jegens God. En toen met allemaal heel sober moest leven, werd er veel gemakkelijker gedeeld dan nu.
Nu wordt er al gauw gezegd, als een soort excuus: dat kleine beetje dat er te delen valt, dat haalt toch niets uit. Die druppel op de gloeiende plaat heeft geen enkele betekenis. En daar gaat het evangelie van vandaag precies over: het kleine beetje dat er te delen valt, heeft altijd zin. Kijk maar naar dat jongetje met zijn vijf broden en twee visjes. En Andreas had groot gelijk toen hij zei: wat betekent dat nu voor zoveel mensen. Hij had groot gelijk dat hij dat helemaal niet zag zitten. Maar Jezus laat toch delen en dan blijkt er genoeg te zijn voor iedereen, dan blijkt delen vermenigvuldigen te zijn.
Delen roept delen op. Of zoals we zeggen: vele kleintjes maken een grote. Bij elke collecte voor noden in welke vorm ook, kun je zeggen: het kleine beetje dat ieder geef, zet beslist geen zoden aan de dijk. Maar als je alles bij elkaar optelt, betekent het heel veel. En als zou er maar een mens mee geholpen kunnen worden, dan nog is het de moeite waard. En laten we bij dat delen niet alleen aan brood en geld denken, hoe belangrijk dat delen in onze wereld ook is, hoe zinvol het ook is om je dankbaarheid voor het feit dat we het goed hebben, gestalte te geven in delen aan onze minder bedeelde broeders en zusters.
Het gaat veel verder dan dat. Bijvoorbeeld: we zijn gezond, en de beste manier om onze dankbaarheid daarvoor te tonen is je tijd en zorg delen met hen die niet gezond zijn. We zijn gelukkig in het leven, en de beste manier om je dankbaarheid daarvoor te tonen is om eens aandacht te hebben voor iemand die zich ongelukkig voelt, niet iemand aan de andere kant van de wereld, maar iemand in je omgeving. En als mensen zo bezig zijn, dan werkt dat aanstekelijk: hun handelwijze vindt navolging. Dan wordt ook hier delen vermenigvuldigen. En wat altijd weer opvalt is: mensen die tijd en zorg willen delen met anderen, dat zij ook altijd hele dankbare mensen, juist omdat zij ook die andere kant van het leven zien, willen zien.
Ik hoop dat ook wij hier allemaal dankbare mensen zijn, en dat we die dankbaarheid ook vertalen in daden, in welke vorm ook.