‘Het leger maakt een man van je!’ Dit was een slogan uit onze jonge jaren. “Het is goed, dat hij in dienst gaat”, zeiden mijn ouders van een van mijn broers, “dan verandert bij wel.” Het was de tijd, dat je nog niet weg trok van huis. Op dit moment zijn kinderen veel mobieler. En het verbaast soms, dat ze in verschillende omstandigheden zich zo verschillend gedragen. Kinderen blijken als logé vaak aardiger voor de dag te komen dan ze thuis gewend zijn. Sloddervossen worden plotseling keurig en mopperaars vrolijk en attent gezelschap. Moeders verzuchten: wij zouden ook wel even ome Piet of tante Roos willen zijn.
Soms praat je in je vriendenkring over die of die, zo plotseling gestorven. En maar goed ook, want hij of zij zou met een langdurige ziekte geen raad geweten hebben. Terwijl, als het mensen overkomt, er vaak hele nieuwe krachten en mogelijkheden ontstaan, mensen veel dapperder en toegankelijker worden dan je ooit voor mogelijk had gehouden. Zoiets is er met Jezus en zijn dorpsgenoten aan de hand. Hij, ‘de timmerman’ zal ons vertellen hoe de nieuwe wereld er uit moet zien! Hij mensen genezen, kom nou!
En zo valt Jezus na eerst succes geoogst te hebben - we hoorden al van het stillen van de storm, het genezen van een bezetene en zelfs van een meisje dat Hij uit de dood aan het leven teruggaf - in een diep gat. Ook die uit zijn vaderstad hoopten op gerechtigheid, op een eerlijker verdeling van de welvaart en dat eindelijk de gehate Romein er uit gesabeld zou worden. Maar dat deze Jezus dat in gang kon zetten, zo’n gewone alledaagse jongen hij ons uit de straat, daar willen ze niet aan. Dat Jezus wordt beperkt tot ‘timmerman alleen’ verlamt Hem en blokkeert zijn mogelijkheden.
En dat is dan iets, dunkt me, dat we wel kennen. Onze mogelijkheden worden mede bepaald door de verwachtingen van anderen. Vrouwen bijvoorbeeld in een leidende positie, dat kan niet. Zo’n verwachtingspatroon heeft lange tijd de rol van vrouwen in onze samenleving bepaald.
“Onze Hans is wat verlegen,” zegt zijn moeder, als wil ze zich bij iedere bezoeker excuseren. En het laat zich raden wat er met ‘onze Hans’ gebeurt. Later kom je hem tegen - al lang het huis uit - te midden van vrienden: “Is dat onze Hans?”
Hoe mensen benaderd worden, bepaalt voor een groot gedeelte hoe ze zich zullen gedragen. Vaak worden we beoordeeld op één hoedanigheid of één rol, die mensen van ons kennen. Kunt u zich voorstellen, dat het ons beperkt als we altijd en overal pastor moeten zijn? En de dokter is niet alleen arts, maar ook vader en echtgenoot en buurman en christen. Een mens heeft veel meer mogelijkheden, dan die ene moeilijke eigenschap (lui, gierig, arrogant, verwaand) waarop hij of zij soms wordt afgerekend.
Jezus wordt beperkt in zijn bewegingsvrijheid, omdat niemand er aan wil, dat die jongen Gods uitverkoren werktuig is. Daarom trekt Hij naar elders. Soms is het goed dat kinderen het huis uit gaan, want die beschutte en veilige omgeving kan je ook behoorlijk klein houden. Soms is het goed, zeg ik er dan maar achteraan, dat mensen ook elders hun licht opsteken als het gaat over geloven. Het kan hen nieuwe inspiratie bieden. Verandering van spijs doet eten. Of niet soms!