Een proces intrigeert mensen altijd. Mensen willen weten wie de schuldige is. Ze willen een oordeel over een ander mens. Ze willen een ander mens op zijn plaats zetten om hun eigen plaats veilig te stellen. Daarom doen mensen mekaar een proces aan. Dat is al eeuwen actueel. Dat verloopt ook al eeuwen met onderzoeksrechters, met getuigen en met rechters.
In het evangelie van Sint-Jan is dat niet anders. Zijn hele verhaal over Jezus is één groot proces. Dat begint zelfs al op de tweede bladzijde van zijn boek. Priesters en levieten moeten een onderzoek instellen naar Johannes die opereert in de woestijn. Hun opdrachtgevers zijn gestoord. Die man trekt volk aan. Hij zorgt voor onrust. Begrijpelijk natuurlijk, want die Johannes kwam zelf uit een priesterfamilie. Waarom functioneert hij dan niet in de tempel? Dan was er geen proces geweest. Wat gaat hij toch zoeken in de woestijn? Waarom treedt hij uit de gesloten gelederen? Waarom is hij vrijwillig marginaal? Waarom wandelt hij niet op de begane wegen? Waarom durft hij het aan te zeggen dat die begane wegen scheef zijn?
Dat heeft hij in de woestijn geleerd. Daar heeft hij bij de eerste bron de godsdienst geproefd. Daar gaan mensen het altijd zoeken als ze de ballast van hun compromissen niet meer verdragen. Daar genezen ze van… zichzelf. Dat gebeurde dus ook aan Johannes. Hij leerde de moeilijke kunst om te kiezen voor de tweede plaats. In grote sportwedstrijden hebben atleten daar altijd moeite mee. Alleen de eerste plaats telt. Dat zegt onze woestijnman bijna letterlijk. Ik ben noch de messias, noch Elia, noch de profeet. Waarom zijn ze in Jeruzalem dan zo bang? Wie moeten ze dan vrezen? De mens die de eerste zal zijn natuurlijk. Dat is Jezus. En dat gebeurde in Betanië, in het huis van de arme, in de buurt van de Jordaan. Allemaal geladen woorden. We zullen ze nog lezen in de loop van dit jaar.
Jezus dus. Voorlopig gaat het proces nog om Johannes. Hij is de onrustzaaier, de man van de ouverture. In het eigenlijke stuk zal hij niet meer optreden. Dan draait alles om de echte hoofdrolspeler. Ook tegen hem zal een proces gevoerd worden. En hoe! Met Johannes in Betanië was het maar een braaf voorspel. Als hij van het toneel verdwijnt, zal het echte gevaar verschijnen.
In deze sfeer bereiden we dan het kerstfeest voor. Het is strenge taal in de strenge wintertijd. En het gaat niet meteen om een kind. Daarvoor moeten we bij Matteüs en Lucas wezen. Misschien zullen we dit jaar een lied moeten zingen dat eerder op een passieverhaal gelijkt. Op 25 december zullen we Pasen vieren en leren beseffen dat iemand die de trekken heeft van Jezus altijd ter discussie zal staan. Hij zal steeds bezocht worden door onderzoeksrechters, door getuigen ten laste en door rechters.
Meer dan een mens die zijn weg rechtdoor ging, heeft voor dezelfde hete vuren gestaan. Kerstmis is voor één keer een feest om hen te gedenken die het proces verliezen. Met of zonder gerechtelijke dwaling. Met of zonder grote letters in de krant. Waarom dan niet eens zingen voor de onbekende trouwe mens?
De hemel zal het horen.