Omkeren 2005

Wij leven vrij, wij leven blij" Veel landen koesteren een lied met deze inhoud om de vrijheid die men meent te hebben blijmoedig te bezingen. Dan zitten we weer eens in een file en bedenken: “Dit is te gek, dit moet anders”. Toch laten we de auto niet staan en laten ons mee sleuren in wat we eigenlijk niet willen. Omkeren in ons gedrag is even moeilijk en onmogelijk als omkeren op een weg met rechts en links een file. De armen worden armer en de rijken worden rijker. Die trend moeten we omkeren en dus gaat onze stem bij de volgende verkiezingen toch naar de partij die ons eigen inkomen het beste veilig stelt. Hebt u ook zo’n hekel aan die reclame op radio en TV en al die folders in de brievenbus? We worden aangemoedigd te kopen wat we niet nog hebben, te consumeren zonder eind. En consumeren dat doen we. Ga daar maar eens tegen in als je kunt. We kunnen niet. Het milieu wordt verpest met een overdaad aan geluid, een overdaad aan afval, aan roet- en andere uitstoot. We zouden anders willen, maar kunnen kennelijk niet. We hebben met z’n allen iets van een predikant die duidelijk maakt dat roken en te veel drinken slecht, heel slecht voor de gezondheid is, maar die het zelf niet laten kan. Onze vrijheid om het anders te doen, ons gedrag om te keren, die vrijheid wordt door allerlei invloeden van buiten af terug gebracht tot het zingen van een liedje over vrijheid en dat is alles. Bovendien schijnt het dat onze opvoeding en onze genen zeer bepalend zijn voor wat we doen en laten zodat de schurk die misschien wel in ons schuil gaat slechts door gelukkig toeval uit de gevangenis kan blijven.

Hoe moet dat dan, nu ons vandaag vanuit het evangelie door Johannes de Doper wordt toegeroepen: “Bekeert u en bereid de weg van de Heer”. We zijn weer eens op weg naar Kerstmis en worden aangespoord andere wegen te kiezen dan die we nu gaan, de wegen die we eigenlijk zelf ook wel zouden willen. Het zijn de wegen die de man van Nazareth van jongs af aan, in woord en daad voorhield en zelf ging. Als we er niets aan doen dan wordt een ontmoeting met Hem een beschamend gebeuren, dat weten we. Is het mogelijk toch om te keren?

Vreemd genoeg blijkt dat toch mogelijk, want er zijn echt wel mensen die hun hele leven niet aan zichzelf, maar aan anderen besteden. Er zijn zelfs mensen die het gelukt is om op te houden met roken en te veel drinken. Sommigen zijn inderdaad op de fiets geklommen toen het kon. Anderen hebben middelen gevonden om aan de reclame uit de media te ontsnappen. Natuurlijk zijn er helden die in een hutje ergens in een ver land landbouwvoorlichting geven of zieken verplegen. Het blijkt dus mogelijk, maar helden zijn er nooit heel veel. Misschien is er toch wel hier of daar, voor ons gewone mensen, een “gedraginkje” , waar wel enige ommekeer haalbaar is. Vroeger bestond er ook in ons land zoiets als de biecht, het sacrament van de ommekeer zoals het ook wel eens is genoemd. Juist in zo’n voorbereidingstijd als de Advent ging men daar toe over.
In onze tijd moet die ommekeer toch nog tot de mogelijkheden behoren. Of we daar helemaal uit onszelf toe in staat zijn is zeer de vraag. Misschien kunnen onze papieren idealen alleen maar werkelijkheid worden door toch zoiets als een goddelijk impuls. Dat heet de Geest die ook over Johannes de Doper bleek gekomen en later over Jezus van Nazareth en nog heel veel mensen. Hoe kom je aan die impuls, die Geest? Ik zou het niet weten. Als bidden wil helpen, dan moet het wel een heel lang en vurig gebed zijn. Met slappe schietgebedjes krijg je de kogel niet door de kerk.

Amen