HOMILIE ZONDAG 13 MAART 2011: EERSTE ZONDAG VAN DE VEERTIGDAGENTIJD
Goede mensen allemaal,
Om één of andere reden kwam bij de voorbereiding van deze homilie en het lezen van de Bijbellezingen me steeds de zaak Fernand Koekelberg voor de geest. U weet wel, de zaak die de voorbije weken het halve land beroerde omdat het hoofd van de federale politie zich samen met enkele andere leden van zijn korps had laten verleiden tot de aankoop van enorm dure handtassen tijdens een zakenreisje dat –zo bleek later nog- buitensporig veel geld had gekost. Schandalig, zo vonden heel wat mensen, dat iemand met een dergelijke functie en daardoor ook heel wat moreel gezag zich laat meeslepen in een wereldje van abnormale en onnodig dure luxe, wellicht bekostigd met het geld van ons allemaal, gewone belastingbetalers. Niet verwonderlijk dat deze zaak, na zoveel heisa, deze week tot een onvermijdelijk ontslag leidde. Blijkbaar hadden Koekelberg en de zijnen zich laten meeslepen door de verleidingen van het buitensporig materialisme en van dure luxe. Uiteraard zijn dergelijke reizen of handtassen aan de meesten van ons niet besteed, omdat het hier over bedragen ging waar de meeste mensen niet eens van hoeven te dromen. Maar het wel eens verleid worden door materialisme, koopzucht en luxe, dat herken ook jij misschien maar al te goed. Het is een fenomeen waar we dagelijks mee geconfronteerd worden als we reclamespots, of –folders of interessante reisaanbiedingen toegestuurd krijgen. Steeds weer moeten we keuzes maken: ga ik hier in mee of toch maar niet omdat het hier eigenlijk niet om gaat in mijn leven?
Ook Jezus moest aan de verleiding weerstaan, zo lezen we in het evangelie van vandaag. Vlak na zijn doopsel door Johannes de Doper werd Hij door de geest naar de woestijn gevoerd. De woestijn… een immense plek van leegte, dorheid, waar geen enkele invloed van buitenaf hem kon afleiden. Hij was er enkel met zichzelf en met God, in alle soberheid en hij vastte. Maar natuurlijk kreeg hij na een tijd honger, dat is niet abnormaal. En dan greep de duivel, de verleider zijn kans om hem van God weg te halen. ‘Van God los’, dacht de duivel, ‘ik maak hem van God los’ .. De duivel, in de Griekse tekst waarin de evangelies werden geschreven staat ‘diabolos’, de tweespalter, de splijter, degene die uiteen wil halen; die los wil rukken,… Dat probeerde hij ook met Jezus in de veronderstelling dat de honger na zoveel dagen vasten Jezus wel zou overhalen om God de rug toe te keren en zich aan de wereldse verlokking over te geven. Maar Jezus gaf niet toe aan de verleiding van het brood met de Oud-Testamentische woorden: ‘een mens leeft niet van brood alleen’. De duivel gaf natuurlijk nog niet op en dacht: als hij er de Bijbel bijhaalt, dan ik ook. En zo ontstond een heen-en-weer slingeren van Bijbelse citaten en wijsheden; een krachtmeting tussen de duivel en Jezus waarbij Jezus het uiteindelijk haalde. In laatste instantie beloofde hij Jezus zelfs nog de wereldse macht over alle koninkrijken in de wereld als hij God zou loslaten en de duivel zou gaan aanbidden. Maar ook die belofte liet Jezus koud. Toen droop de duivel af. Als Hij zelfs niet verleid wordt door de bekoring van de absolute macht, dan weet ik het niet meer, moet hij gedacht hebben….
Van God losgemaakt worden, weggelokt worden van de essentie, van waar het eigenlijk om gaat in ons leven. Verleid worden, meegesleept worden door wat vaak zo aantrekkelijk lijkt maar eigenlijk niet essentieel is, het ligt zo dikwijls op de loer in ons leven. En dan hoeft het niet te gaan over dure handtassen of reizen, maar het gaat eigenlijk over de vraag: wat is mijn levenshouding? Waardoor laat ik me leiden in mijn leven? Laat ik me steeds weer leiden door de slogans in hippe weekbladen als ‘nieuwste keuken- of kledingtrends’? Trendy kapsels of knappe auto’s? Of probeer ik me steeds weer af te vragen, elke dag opnieuw: is dit voor mij echt essentieel in mijn leven en geeft dit écht leven, voor mezelf maar ook voor anderen? Laat ik me leiden door de trends in de maatschappij of door Gods geest?
Beste mensen, deze week begon de vasten, de veertigdagentijd op weg naar Pasen. En zoals elk jaar rond deze periode begint het dan bij mij binnenin te knagen: hoe zal ik die vasten invullen? Voor mezelf? In ons gezin? Zullen we de dessertjes na ons eten laten? Kunnen we proberen, maar daarvan weten we toch al dat dat niet lukt. Zullen we het snoepen laten? Ijdele hoop, dat weet ik al. Het kan zinvol zijn, lichamelijk vasten, daar ben ik van overtuigd, maar het is moeilijk, wat ervaar ik zelf dus zeker ook. Over dat lichamelijk vasten en de meerwaarde ervan las ik deze week een inspirerend artikel in ‘kerk en leven, een echte aanrader. Jonas Slaats een jonge dertiger (die vroeger bij Pax Christi werkte en hier 2 jaar geleden de vredesweek van de Wijnegemse scholen kwam openen), spreekt in dat artikel over de meerwaarde van vasten en over de betekenis van vasten in verschillende religies. Hijzelf is christen, gehuwd met een moslima, maar hij ziet er wat uit als een boeddhistische monnik. En zonder problemen voelt hij zich verbonden met die verschillende culturen en religies. Over vasten zegt hij: “de religieuze praktijd van het vasten komt voor in haast elke godsdienst en in de grond zie ik geen grote verschillen. Het gaat erom aan den lijve te ondervinden wat armoede is en van daaruit solidair te worden met wie in armoede leeft. Het gaat om afstand te nemen van al wat je te veel hebt en zo ruimte vrij te maken voor God. Vasten draait om afbraak van het ego. Het komt in alle godsdiensten voor en schept verbondenheid en solidariteit”. Met deze gedachten in het achterhoofd wordt vasten veel zinvoller dan het jezelf zomaar opleggen van regeltjes en geboden of verboden omdat het nu eenmaal bij de vasten hoort.
Geïnspireerd door de Bijbelse lezingen van vandaag krijgt de vasten dit jaar volgende betekenis: me proberen niet te laten losmaken van God, van de essentie in mijn leven door allerlei verleidingen en verlokkingen. Vasten betekent voor mij me bij de vele keuzes die er van ons verwacht worden in het leven, te laten leiden door Gods Geest, door wat écht ten leven is voor onszelf en voor anderen. Vanuit een verbondenheid met Hem wil ik me blijven oefenen in het stellen van de vraag: wat zou Jezus nu doen en mij zeggen? Zo wil ik de vasten proberen in te vullen. Al zal mijn oefening wellicht niet stoppen bij het einde van die vasten. Want dit is een levenshouding waaraan je levenslang kan werken. Aan ieder van u, een zinvolle vastentijd toegewenst, een periode van bezinning, soberheid, van consuminderen en van Godsverbondenheid.