Het klinkt misschien als een gewaagde uitspraak, maar ik ben ervan overtuigd dat het waar is: het geloof dat geen twijfels kent, is een dood geloof. Ik bedoel natuurlijk niet de goedkope twijfel, die voortkomt uit onze zelfingenomenheid: wat ik niet wil dat waar is, kan ook niet waar zijn. Zo verhef je je eigen inzicht tot norm.
De oprechte twijfel komt voort uit een eerlijk en tastend zoeken naar de waarheid. De oprechte twijfel durft vragen te stellen over de aanwezigheid van God in deze wereld en in ons eigen leven, over de zin van ons bestaan, over onze oorsprong: waar komen wij vandaan? En over onze toekomst: is met de dood alles afgelopen? Geloven is een spel van vraag en antwoord tussen God en de mens. Maar Gods aanwezigheid blijft altijd duister en zo zal de mens altijd in de rol van twijfelaar terecht komen.
God is altijd de eerste. Hij heeft het eerste woord. Hij stelt zijn vragen aan de mens. “Waar ben je?” vroeg Hij aan Adam. “Waar is je broer?” vroeg Hij aan Kaïn. “Voor wie houden jullie Mij?” vroeg Jezus aan zijn apostelen. Wanneer God vragen stelt en je als mens antwoorden probeert te formuleren, komen er steeds nieuwe vragen bij je op en overvalt je de twijfel aan je eigen antwoorden. Moeten bij een gelovig mens niet alle vragen verstommen wanneer God spreekt? De Schrift deelt die mening niet. De profeten en de psalmist bestormen God met vragen: Waar zijt Gij? Waarom slaapt Gij? “Waarom laat Gij mij niet met rust?” vraagt Mozes. En Job: “Waarom ben ik bij mijn geboorte niet gestorven?” En zelfs Jezus bidt op het kruis: “Mijn God, waarom hebt Gij Mij verlaten?”
Een geloof dat geen vragen stelt, is een dood geloof. Elk menselijk geloof is een twijfelend geloof. Waarom kan het kwaad zo straffeloos gedijen in deze wereld? Waarom grijpt God niet in als Hij ziet wat wij zien op de televisie: het mateloos leed van de slachtoffers van natuurrampen, van menselijke boosheid, van oorlogen, het lijden en de dood van onschuldige kinderen? Het zou oneerlijk zijn zulke vragen uit de weg te gaan.
Thomas heeft zich vragen gesteld over de weg van Jezus. Hij kan de ergernis van het kruis niet plaatsen. Hij gelooft niet aan de opstanding.
Dit verhaal over Thomas is geschreven voor ons. “Steek je hand in mijn zijde,” is een uitnodiging aan ons om ons in elke situatie toe te vertrouwen aan de liefde van Jezus. Wij mogen leven met onze twijfels, als wij ons maar zoals Thomas aan Hem durven toevertrouwen.
Twijfels die voortkomen uit intellectuele hoogmoed tasten de kern van ons geloof aan. Maar twijfels die ontstaan bij ons eerlijk zoeken naar de waarheid kunnen ons geloof versterken en verdiepen. Want een geloof dat geen vragen meer stelt, is een dood geloof. Wie zich echter aan de liefde toevertrouwt, die ziet alles in een ander licht…