Met Pinksteren vieren we hoe de mensheid haar volwassenheid ontdekt. Dat overkomt niet dé mensheid. De mensheid is een abstractie. Het overkomt mensen. Het heeft te maken met iets dat alle mensen gegeven is. Dat wil niet zeggen dat iedereen zich er van bewust is. Het is de bewustwording, die geleidelijk aan in hen plaatsvond, en die op de vijftigste dag haar beslag kreeg.
Onmiddellijk is er dan een levensgroot nieuw probleem. Hoe organiseer je een gemeenschap als iedereen een geïndividualiseerde volwassen persoonlijkheid is?
Het is in zekere zin al het probleem waar Mozes mee zit, als hij zijn volksgenoten er eenmaal van overtuigd heeft dat ze zich kunnen verzetten tegen de Egyptenaren, dat ze daarin gesteund worden door God, en dat ze zo - tot zichzelf gekomen - van onder de knoet van hun onderdrukkers kunnen ontsnappen. Zo gauw ze de Rietzee door zijn, beginnen de moeilijkheden. Ze aanvaarden zijn leiderschap niet meer zomaar. Daar zijn ze nu te geëmancipeerd voor. De moeilijkheden lopen zo hoog op, dat hij er veertig jaar over doet om ze georganiseerd te krijgen. Hij zelf beleeft het niet eens.
Het is het probleem van iedere emancipator. Denk maar aan de eermalige president Gorbatsjov en zijn problemen. Zo gauw hij anderen toeliet zichzelf te zijn, zat hij in de grootste moeilijkheden. Het is een moeilijkheid die iedere ouder praktisch ontmoet in relatie tot haar of zijn kroost. Het is ook een van de problemen die de intellectuelen in de tijd van Jezus bezighouden. Het zijn vooral de Farizeeën - mensen die al zo individualistisch denken dat ze in een persoonlijke verrijzenis geloven - die dat probleem rond Jezus onderkennen. Stel dat diens vrijheid en onafhankelijkheid door iedere vrouw en iedere man gerealiseerd zou worden. En dat bovendien iedereen zich ervan bewust zou zijn - op de manier zoals hij dat was - persoonlijk door God bemind te worden. Of om het te zeggen in de woorden die Jezus gebruikt, als hij dit in de Johannestekst aan Nikodemus uitlegt: God bemint de wereld op een manier dat God er alles, zelfs God zelf, voor over heeft, maar God houdt ook van eenieder op diezelfde manier.
Dat wordt dan niet alleen van jou en mij gezegd, maar van iedereen, de thuisloze zwerver op een straatrooster, over wie ik zojuist heen stapte, het uitgemergelde kind dat ik net over de televisie zag, ergens in de Andes. We worden allemaal op diezelfde manier bemind. We hebben allemaal de zelfde goddelijke minnaar en minnares. Wat dat betreft zijn we allemaal gelijk. Dat is waar we onszelf hoe langer hoe meer bewust van dienen te maken. Hetgeen we dan in onze gewesten ook doen, omdat we er de tijd en gelegenheid voor hebben.
Dat klinkt allemaal prachtig, maar hoe organiseer je vervolgens je maatschappij? Werpt zo’n individualisme niet steeds een schaduw over het sociale? Het is de vraag van de Farizeeën, als ze naar zijn prioriteiten vragen. Bemin je eerst God, en dan vervolgens eerst jezelf, of misschien eerst de ander en de mensengemeenschap?
Jezus geeft zijn antwoord: God beminnen met alles watje bent en hebt, en de ander zoals jezelf. Weer een prachtig antwoord, maar is dat mogelijk, is er een model van een dergelijke liefde?
In zijn in 1988 verschenen boek The Silencing of Leonardo Boff schreef Harvey Cox, dat bijna onmiddellijk nadat Boffs zwijgplicht op 12 april 1986 afgelopen was, hij weer in moeilijkheden geraakte. Hij had namelijk tijdens zijn verplicht stilzwijgen drie boeken geschreven. Een ervan heet in de Engelse vertaling Trinity and Society. In dat boek schrijft Boff dat de drie-eenheid het model voor iedere mensengemeenschap is, en zeker het model voor de kerk. Hij legt uit hoe in de eerste eeuwen de drie personen in de drie-eenheid gezien werden als gelijken. Er was geen hiërarchie. Ze houden van elkaar. Volgens Boff is dat het model voor de kerk, waarin dan geen plaats is voor een hiërarchie zoals wij die nu kennen. Geen wonder dat Rome onrustig werd.
Tevens is de drie-eenheiddynamiek zo ook een antwoord op de vraag hoe we als volwassen personen ons ten opzichte van elkaar dienen te verhouden. Het antwoord blijft dat van Jezus: liefde. We moeten ons de drie-eenheid symbolisch niet als een driehoek voorstellen, maar als een cirkel, een rondedans…