De bekende Russische schrijver Solsjenitsyn vertelt hoe eens een groep gevangenen in het kamp werd binnengebracht. Zij werden uitgekleed en heel hun lichaam werd onderzocht naar verboden dingen. Men ontdekte een man die een prop papier in zijn mond verborgen had. Het waren een paar bladzijden uit het evangelie. De man had begrepen dat hij lange jaren in het concentratiekamp zou moeten doorbrengen en dat hij waarschijnlijk nooit meer naar zijn vroegere omgeving zou kunnen terugkeren. Daarom probeerde hij zo enkele bladzijden uit het evangelie naar binnen te smokkelen, die hem kracht en moed zouden geven om het vol te houden in de gevangenschap. Op die bladzijden stond de bergrede, waarvan wij vandaag het slot lezen.
Deze man wilde zijn leven in het concentratiekamp bouwen op het fundament van de trouw aan Jezus. Te midden van de stormen die hij zou moeten doorstaan, wilde hij zijn leven vast ankeren aan de woorden van Jezus. Hij was er zeker van dat zelfs de hevigste stormen zijn huis niet zouden doen instorten, omdat het gegrondvest was op de rots.
Eigenlijk leven wij allemaal als christenen in weer en wind. Ook op ons huis zullen stormen en windvlagen beuken en die zullen bewijzen of ons huis gebouwd staat op zand of op de rots. In Palestina bouwden arme mensen hun huis gewoon op de grond. Meer bemiddelde mensen lieten de grond afgraven tot op de rots. De vraag is dus: staat je huis stevig op een rots of gewoon zonder fundament op de zandgrond? ‘Ieder’, zegt Jezus, ‘die naar mijn woorden luistert en ernaar handelt, kan men vergelijken met een verstandig man die zijn huis op rotsgrond bouwde’. Dit zijn beloftevolle woorden. Die gelden voor ons zelf, maar ook voor de Kerk in het algemeen.
Het is opvallend dat de Kerk in stormachtige tijden, in tijden van verandering en vernieuwing, steeds weer op de eerste plaats terugkeert naar een bezinning op de woorden van Jezus. Niet wat deze of gene man van de Kerk dan zegt is belangrijk, maar het gaat dan om de fundamentele vraag: wat wil Jezus? Achter alle kerkelijke discussies moet men steeds weer terug naar die kern: wat wil Jezus? Naar Zijn woord moeten we luisteren, want niemand kan een ander fundament leggen dan de Heer Jezus. En ook in de crisisperioden van ons persoonlijk geloofsleven mogen wij ons niet verschuilen achter de letter van de wet, mogen wij ons ook niet verschuilen achter eigen mooie woorden, dan gaat het om de fundamentele vraag: wat zou Jezus nu van mij verwachten?
‘Wie naar mijn woorden luistert en ernaar handelt’, zegt Jezus. Naar zijn woorden luisteren doen wij vooral in het gebed. Dan voelen wij dat God onze Vader is, die in alles voor ons zal zorgen, dat wij ons niet angstig bezorgd moeten maken, want wie met Jezus verbonden leeft, die kan door niemand van buitenaf geschaad worden, die is niet weerloos of stuurloos overgeleverd aan de stormen van het leven.
Wij handelen naar zijn woorden als wij ons radicaal inzetten voor de gerechtigheid, zo alleen maken wij zijn woorden waar. Dat vergt volgens het evangelie een totale inzet, die gaat tot in de kern van je levenshouding. Christen-zijn houdt in dat wij ook leven als Christus, wiens voedsel het was de wil van de Vader van harte te vervullen. Wij moeten er ons van bewust blijven dat ons geloof altijd een aangevochten geloof zal zijn, een geloof in weer en wind. Opkomen voor de gerechtigheid vraagt radicaliteit.
Bonhoeffer spreekt in deze zin over goedkope en kostbare genade. ‘Goedkope genade’, schrijft hij, ‘is de doodsvijand van de Kerk’. Goedkope genade noemt hij: als je niets vraagt van de gedoopte, als je geen inzet vraagt van de gevormde, als je geen evangelische levenswijze vraagt van de gehuwde, als je vergeving vraagt zonder bekering. Goedkope genade is de prediking, die geen radicale navolging van Jezus durft vragen, geen kruis en geen offer. Zo’n geloofsleven is gebouwd op zand.
Kostbaar daarentegen is de genade, die als inzet het levensoffer van de Heer Jezus vraagt, kostbaar, omdat zij ook ons leven kosten zal, kostbaar echter ook omdat zij aan allen die luisteren naar de woorden Jezus leven schenken kan. Zo’n geloof is gebouwd op de rots en zal nooit wankelen…