Je zou kunnen zeggen: wat Jezus in het evangelie beweert is onhaalbaar. Stel je voor: in ons zakenleven, in de politiek, in ons omgaan met elkaar: je andere wang aanbieden, als ze je op de ene slaan! Dat is zo in strijd met de gangbare opvattingen. Bovendien zou je kunnen zeggen: Jezus heeft het zelf ook niet gedaan, want toen hij werd geslagen, vroeg hij: waarom slaat u mij? Maar hij bood niet zijn andere wang aan.
Doch dan doen wij geen recht aan de bergrede van Jezus. De bergrede geeft ons niet een aantal nieuwe wetten, maar wil ons wijzen op andere mogelijkheden, die er zijn om tegen onrecht te ageren, dan zonder meer met gelijke munt te betalen.
Indertijd, toen Mozes de tien geboden van God ontving, heeft God duidelijk gezegd voor Hij de tien geboden formuleerde: Ik ben de God die jullie uit Egypte heeft bevrijd. Jezus spreekt hier als dezelfde bevrijdende God. Hij wil ons dus niet vastpinnen op bepaalde voorschriften en wetten. Integendeel: hij wil ons daarvan bevrijden, omdat blinde gehoorzaamheid aan wetten niet goed is voor de mens. Het zou namelijk onze creativiteit kunnen doven in het omgaan met anderen. Als er bijvoorbeeld gezegd wordt: oog om oog, tand om tand, dan wil dat zeggen: als een ander je één oog uitsteekt, dan kun je bij die ander ook één oog uitsteken. Als dit in een wet is vastgelegd, dan doe je dat gewoon, en dan komt het verder niet in je op dat er nog andere mogelijkheden zijn om het onrecht dat je is aangedaan recht te trekken. Vergelding is niet het enig mogelijke. En Jezus, die een ideale samenleving van mensen wil, wijst ons daarop. Hij geeft andere mogelijkheden, niet als een dwingende wet, maar als voorbeelden hoe het ook kan.
Daarom zegt hij: bied nu bijvoorbeeld eens geen weerstand aan het onrecht. Hij zegt zelfs: als iemand je op de rechterwang slaat bied hem dan ook de andere aan. Dan maak je duidelijk hoe waanzinnig stom het is om geweld met geweld te beantwoorden. En misschien zal die ander dat dan ook gaan inzien.
Dit is wat Martin Luther King ertoe bracht zijn geweldloze weerbaarheid te tonen aan de blanke wereld. Natuurlijk duldde hij niet dat de zwarten werden vervolgd en gediscrimineerd. Maar hij zag in navolging van Jezus’ bergrede andere mogelijkheden om zijn misnoegen kenbaar te maken, dan met geweld terug te slaan en voor iedere zwarte die werd vermoord het leven van een blanke op te eisen.
Dat heeft Jezus bedoeld toen hij zei geen weerstand te bieden aan het onrecht. En precies hetzelfde bedoelde hij toen hij zei: als iemand je dwingt één mijl mee te gaan, ga er dan twee mee. En als iemand je voor het gerecht daagt en je dwingt je onderkleed af te geven, geef hem dan ook je bovenkleed. Heel concreet heeft Jezus bedoeld te zeggen: als wij ruzie hebben met een ander, moeten wij ons daar niet bij neerleggen. Hij wil ons zeggen: berust niet in het onvermijdelijke. Zeg niet: hij heeft de haak erop gegooid, hij komt er bij mij niet meer in. Maar zoek mogelijkheden om tot een vergelijk te komen. Wees creatief om tot een oplossing te komen.
Zo is wat Jezus beweert niet onhaalbaar. Het is wel in strijd met de gangbare opvattingen in het zakenleven, in de politiek, in ons omgaan met elkaar. Maar iedereen zal toch moeten toegeven dat onze wereld verre van ideaal is. En dat Jezus’ ideaal wel degelijk haalbaar is…