Het ging niet langer, vonden ze. Tot het uiterste gegaan, maar hier moesten ze met pijn in hun hart een streep onder zetten. Ze kregen het advies beiden op een briefje te schrijven wat ieder zou meenemen. De een had een afgewogen voorstel voor een eerlijke verdeling. De ander had niets voor zichzelf nodig. Hooguit een paar persoon¬lijke dingen. Ze zijn niet uit elkaar gegaan. Het ging weer.
Het kwade, de beperking is zo goed te begrijpen en tegelijk onderken ik dat onze wereld ten onder moet gaan aan dat principe van slaan en terugslaan. Iemand moet ophouden: ooit ergens, anders houdt het nooit op en komen we samen om. Heb je vijanden lief, is een woord van Jezus. Het is een reële richtingwijzer voor ons gedrag, gericht op het verminderen van conflicten ten einde van je tegenstanders op zijn minst goede buren, maar zo mogelijk vrienden te maken. Om mij heen zie ik mensen lijden onder hun aangedaan onrecht. En ze willen zo graag hun vet terughalen. Soms lukt het en gaat de ander eraan kapot. Soms niet en dan komen ze zelf om in bitter¬heid, afkeer en haat.
Jezus vraagt ons iets te doen, wat de meesten uit zichzelf niet kunnen. Daar heb je elkaar voor nodig. De wet van de Joden, de wet van Jezus Christus, is gezegd tot ons samen; weinig mensen kunnen dit op eigen houtje. Niemand van ons kan in zijn blote eentje tekeer gaan tegen het onrecht in deze wereld. Dan zou je woedend wor¬den en erop slaan. Of je zou in je schuilhoek kruipen en er nooit meer uitkomen. De wet van de Joden, de wet van Jezus is gezegd tot ons samen. Wellicht is het daarom ook zo belangrijk, dat we bij tijd en wijle samen komen om elkaar te stimuleren tot het goede. Het gaat in eerste instantie niet om ons persoonlijk heil of redding, het gaat om de redding van het volk. En dan zijn wij vanzelf ingesloten.
Ik heb het idee dat Jezus van Nazaret tot ons zegt: behoed elkaar voor de vernietigende toon. Zorg voor elkaar dat niemand iets doet, waardoor de deur naar de medemens voorgoed wordt dichtgeslagen. Behoed elkaar voor de wraak! Daar komt nog dit bij: het onrecht moet overwonnen worden. Jezus zegt: je zult nooit het onrecht overwinnen door daar onrecht bovenop te stapelen. Jezus zegt: stapel geen geweld op geweld. Doe liever iets verrassends. Vind een nieuwe vorm om weerbaar te zijn. Scheld niet en mopper niet, want zo breng je de ander niet tot gerechtigheid. ‘n Nieuw perspectief van met elkaar omgaan ontstaat pas, als het ‘oog om oog, tand om tand’ kan worden overschreden, als de spiraal wordt doorbroken. Ik geef toe, het is verschrikkelijk moeilijk. Want ik ben bang voor nieuw gedrag. Ik kan geen verliezer zijn. Ik ben bang dat ze zullen zeggen: kijk hij bekent. Ik ben bang mijn gezicht te ver¬liezen. Bang om me de kaas van het brood te laten eten. De minste te zijn, me op mijn kop te laten zitten. Eerlijk: zijn dat de macho’s, de helden? Of getuigt het precies van durf en heldenmoed om tegen de bestaande patronen en verwachtingen in te doen wat goed is? “Weest volmaakt, zoals uw hemelse vader volmaakt is.” Heb een onverdeeld hart. Wees uit één stuk, onverdeeld. Laat je gedrag niet bepaald worden, zo las ik dezer dagen, door het gedrag van je tegenstander. Je hoeft niet voor jezelf op te komen, want je Vader in de hemel staat achter jou. Handel daarentegen als een vrije, creatieve mens, doe het onverwachte. Is je vijand dan niet je vijand? Ja, natuurlijk, maar niet om dat te blijven. Doe iets, opdat je vijand je vriend zou worden. Want dat is de bedoeling.