Eens had een jonge briljante advocaat een proces verloren. Nadien heeft hij het beroemde woord uitgesproken: “Wereld, nu ken ik u”. Alfonsus de Liguori was zijn naam.
Hij verliet de balie, zijn vaderstad Napels, zijn familie, zijn vrienden en zijn adel, maar ook zijn politieke carrière en zijn zekere diplomatieke toekomst.
Hij trok met paard en kar naar het zuiden, naar de armen in de buurt van Amalfi. Hij stichtte er de Redemptoristen. De filosofie van de hoge wereld had hij ingeruild voor de filosofie van het kleine volk. Hij is er wijs door geworden! Zo werd hij de stichter van de Redemptoristen.
Daaraan moest ik spontaan denken, toen ik deze brief las van Paulus, zijn eerste brief aan de christengemeente te Korinthe.
Hij had ook een nederlaag geleden. Dat gebeurde in Athene. Hij had zich gewaagd aan de geleerdheid van de grote denkers. Hij meende, dat zijn wijsheid beter was. En dat hij hen overtuigen kon.
Maar ze hadden maar één woord voor hem over: wij zullen daar later nog eens over spreken. Toen wist Paulus voorgoed genoeg. Hij is op die afspraak nooit verschenen…
Toen heeft hij ook gezucht: “Wereld, nu ken ik u!”.
Dat horen wij vandaag in de eerste (tweede) lezing.
Paulus heeft leren denken en spreken en leven vanuit een andere filosofie. Het was de filosofie van het kruis, voor mensen het enige teken van hoop. Heel briljant is dat niet als vooruitzicht.
Hij schrijft dat hij zich zwak voelde en nerveus en angstig. Je zou het voor minder. Maar is dat niet finaal de enige waarheid van de christenen? En zeggen dat we dit lezen in volle kersttijd…, terwijl wij vertederd kijken naar de wieg van het Kind. Dat is inderdaad een groot mysterie. Het is per definitie zelfs onbegrijpelijk.
Misschien moet de mens telkens opnieuw een proces verliezen of vernederd worden in het grote debat van het leven? Misschien moet een mens ergens op een dag een genadeslag krijgen, om te beseffen wat de dingen waard zijn. Misschien moet een mens ooit eens inzien, dat hij niet met alle theorieën zijn brood kan bakken. Dat hij er wel door bekoord kan worden, maar dat hij er uiteindelijk door bedrogen wordt? Of moeten wij heel oud zijn geworden en eerst vele troebele waters hebben doorzwommen? Om eindelijk tot onszelf te zeggen: ik vind geen geluk buiten U?
Erg riant is deze ontdekking niet, maar het is de ontdekking van de waarheid. Wie niet in de leugen sterven wil, kan best in deze waarheid geloven. En daarmee al beginnen tijdens zijn leven! Ook al voelen we ons eerst zwak en nerveus, onwennig en angstig. Misschien jarenlang.
Toch is deze waarheid op zich te droef. Zoiets kan geen enkel mens bekoren. Tenzij het kruis meer is dan mislukking en ondergang, meer is dan pijn en nederlaag.
Ik dacht, dat Paulus dat vooral wilde zeggen. Ooit is er een mens geweest, die ook een proces heeft verloren en die toen ook geweten heeft: wereld, nu ken ik u! Ooit is er een mens geweest, die in het verliezen winst heeft gezien. Die in de prijsgave van zichzelf de deur heeft geopend op volle leven. Die geleerd heeft, dat het kruis een achterkant heeft, waarop geschreven staat: alleen wie verliezer kan zijn zal ook winnaar worden, en alleen hij die verloren is geweest kan ook gevonden worden. Onvruchtbaarheid is uiteindelijk niet tevergeefs.
Deze hoop is kracht ten leven. Allen, die voortdurend het proces verliezen van het bestaan, zullen Paulus van harte gelijk geven. Geboorte is veroordeeld zijn tot de dood, en dood is geopend worden op nieuw leven.
Zo is deze zondag van januari een brug tussen Kerstmis en Pasen…