Een christendom met faciliteiten bestaat met. Trouwens, met het verlenen van faciliteiten zijn wij nog niet uit de problemen. Dat leert ons onze vaderlandse geschiedenis. Hoe dan ook, het christendom kan noch over zichzelf, noch over de waarheid, noch over de wereld iets zinnigs zeggen zonder het kruis uitdrukkelijk te vernoemen. Dat is zelfs het cruciale punt. Paulus heeft het daarover vandaag. Het is geen zoete boodschap.
Paulus is de man van één overtuiging: het leven is op zich geen rechtlijnig verhaal. De mens wordt steeds opnieuw bestormd met theorieën, belegerd door ideeën over hoe het allemaal moet. Finaal wordt de mens daardoor misleid en bedrogen.
Paulus kon het weten, want hij was ooit een vurige pleitbezorger geweest van een strakke leer over het leven, over God en over de mens. Hij bezat vele inzichten die goed in elkaar zaten. De theorie sloot als een bus. Tot hij botste op het kruis, op het kruis van Jezus. Dat bracht hem tot een ander inzicht. Hij kwam tot wijsheid door het onrecht dat het kruis is.
Het is eventjes geen gemakkelijke redenering. Maar wie heeft ons geleerd dat het leven en de wereld, dat God en geloven simpele thema’s zijn? Geleerden, filosofen en wetenschappers zullen tot in lengte van dagen boeken schrijven over flarden waarheid. Het boek waarin alles staat zal nooit bestaan. Paulus beweert nu, dat elke wetenschap, dat elke kennis doorkruist wordt… door het kruis. Pas als je beseft dat het onrechtvaardige lijden al onze opvattingen onder kritiek stelt, weet je wat leven is.
Je moet natuurlijk geen Paulus zijn om dat te weten. Iedereen weet dat het kruis altijd in de weg staat. Als we dat overslaan, spreken wij te mooi over het leven… dat een feest is. Pas na de ontmoeting met lijden en dood weten wij wie de echte, goede en betrouwbare pedagoog is van het leven. Paulus zegt ons vandaag dat men de mens iets wijsmaakt als men daarover zwijgt.
Dat lezen wij in de dagen na Kerstmis. Misschien is het zo gek nog niet een kruisbeeld te hangen in onze kerststal? Het kind ons gegeven is niet een brave Emmanuël. Zijn weg doorheen het leven zal gestoord en gedwarsboomd door de boom die een kruis-boom is. Zo zal hij ons zijn waarheid leren. Deze waarheid zullen we pas leren als we veel in het boek van het leven hebben gelezen. Voor de meesten onder ons is dat een lange lering…
Misschien moeten wij leren op onze hoede te zijn voor twee soorten sprekers: voor de spreker die niet kan lachen en voor de spreker die niet kan schreien. De eerste is wellicht alleen maar ernstig, de tweede alleen maar te bang. Te bang om zijn kwetsbaarheid te tonen, te bang om zijn mislukkingen toe te geven, te bang om uit te spreken dat het leven slechts af en toe een feest is.
Pas als wij de voorkant van het kruis scherp hebben gezien, zullen wij in de waarheid van de achterkant kunnen geloven: dat het kruis namelijk onze enige hoop is…