Vandaag is het vredeszondag. Christenen bidden vandaag voor de vrede. Ook in onze stad komen kerken van verschillende tradities bij elkaar om zich in gebed te richten tot Christus die zich liet kennen als vredevorst. Hij onderging het lijden en bleef oproepen tot vergevingsgezindheid en liefde. Zijn wij tot die vrede in staat? Durven wij dat antwoord te geven op het geweld waar we mee geconfronteerd worden in de wereld? Hoe kunnen we een verstandig evenwicht bereiken en toch voortdurend de vrede van Christus uitdragen?
Op monumentendag nam ik een kijkje in de Ridderzaal op het Binnenhof. Ik had deze nog niet gezien na de restauratie in 2006. Een pastoor moet zijn parochie kennen en omdat de Ridderzaal binnen de parochiegrenzen ligt, nam natuurlijk ik deze gelegenheid te baat om de resultaten te bewonderen van de restauratie in de geest van Cuypers, onze Cuypers mag ik wel zeggen.
Op de schouw van de zaal staat het begin van de Grondwet van 1848 geschreven. Naast de wandkleden met cruciale teksten van sleutelmomenten in onze geschiedenis, vormt deze tekst het hart van de ruimte waar afgelopen week het nieuwe parlementaire jaar is geopend. Na de plechtige troonrede, barstte het gebruikelijke krakeel in de Tweede Kamer weer los. Dat hoort bij het spel van de democratie. De woorden van de Grondwet staan daarboven en vormen de basis van onze rechtsstaat. De vrijheid van godsdienst is erin vastgelegd en met deze grondwet kreeg de katholieke kerk de kans om zich te organiseren.
Een Grondwet is basis van vrede. We hebben deze nodig om onze samenleving in te richten op een manier die mensen veiligheid en welzijn biedt, die mensen een basis voor geluk kan bieden. Onze huidige Grondwet van 1983 staat in diezelfde traditie. Er is minder aandacht voor godsdienst en kerken, maar deze Grondwet is nog steeds de basis van respect, van verdraagzaamheid en vrijheid om je eigen geloof gestalte te geven en op basis daarvan de kerk op te bouwen en van daaruit in de samenleving actief te zijn.
Anders dan in andere landen dan in Nederland is de eigen Grondwet niet erg bekend. Het belang van deze tekst wordt volgens velen te weinig onderkend. Het wordt zelfs als een probleem ervaren dat deze tekst nauwelijks een rol speelt in onze samenleving. Is er dan een nieuwe tekst nodig? Een tekst die meer beantwoordt aan het huidige levensgevoel? Een tekst die makkelijker in het gehoor ligt? Ik denk niet dat daar de oplossing ligt. In andere landen functioneert een tekst van de Grondwet of een Bill of Rights al veel langer. Een nieuwe tekst zal niet veel oplossen. Alsof het meegaan met de waan van de dag per definitie een verbetering is.
De vredesweek heeft als thema kiezen voor vrede. Ook de voorzitter van Pax Christi, bisschop van Luyn, maakt duidelijk dat vrede om keuzes vraagt. Op basis waarvan maak je keuzes? Wat helpt je om te weten wat goed en wat niet goed is? Is je eigen gevoel voldoende graadmeter? Is de publieke opinie voldoende graadmeter? Heeft de meerderheid altijd gelijk?
Wij richten ons op het evangelie van Christus om daarin een richting te vinden voor een juiste inrichting van onze samenleving. De parabel over de werkers van het elfde uur die Jezus ons vandaag aanreikt geeft een duidelijk alternatief voor de gebruikelijke economische verhoudingen. Ik geloof niet dat we deze parabel al te economisch moeten lezen en simpelweg moeten gaan toepassen in de moderne arbeidsverhoudingen. Het maakt wel duidelijk dat werkelijke vrede meer is dan iedereen geven waar hij/zij recht op heeft. Correcte economische verhoudingen kunnen heel belangrijk zijn, maar zijn onvoldoende waarborg voor vrede. Gelet op de grote zorgen die mensen hebben vanwege de financiële crisis, is het goed om onze blik te verruimen en te beseffen dat wij meer nodig hebben dan rust op de financiële markten.
Vrede heeft te maken met ruimte geven aan ieder mens die zijn inzet getoond heeft. De beloning die de landeigenaar geeft aan de arbeiders die op verschillende momenten van de dag zijn ingehuurd, is niet gebaseerd op economische verhoudingen. De beloning is een erkenning van ieders inzet en een barmhartig weerwoord op ieders bijdrage aan het werk in de wijngaard. Augustinus ziet in deze parabel dat mensen op verschillende momenten van hun leven geroepen kunnen worden. Sommigen worden in de bloei van hun leven geroepen, anderen veel later pas, en weer anderen al heel jong. Christus maakt duidelijk dat voor God niet de lengte van het leven telt, maar het antwoord. Het antwoord is de overgang van het passieve wachten op de markt omdat je niet gevraagd wordt, naar het actieve leven waar je je leven inzet maakt van het koninkrijk van God, het Rijk van ware vrede. Wacht niet te lang, zegt Augustinus, wacht niet tot het elfde uur, wacht niet tot het einde van je leven, maar maak je leven nu al inzet van vrede en verzoening. Maar op welk moment je ook kiest: “God zal het je lonen”.
Terug naar de Grondwet: een aanpassing van de Grondwet zal niet veel opleveren. Het gaat om het besef dat mensen en de menselijke samenleving niet zonder ideële motieven kunnen om een rechtvaardige samenleving in te richten die vrede kent. Wij ontlenen die aan het evangelie en de Grondwet is uit die traditie ook voortgekomen. Mogen wij het steeds weer zichtbaar maken dat deze basis nog steeds vitaal is en inspiratie biedt. Laten we daarom op grond van het evangelie ‘Kiezen voor Vrede!’ Amen
Vandaag is het vredeszondag. Christenen bidden vandaag voor de vrede. Ook in onze stad komen kerken van verschillende tradities bij elkaar om zich in gebed te richten tot Christus die zich liet kennen als vredevorst. Hij onderging het lijden en bleef oproepen tot vergevingsgezindheid en liefde. Zijn wij tot die vrede in staat? Durven wij dat antwoord te geven op het geweld waar we mee geconfronteerd worden in de wereld? Hoe kunnen we een verstandig evenwicht bereiken en toch voortdurend de vrede van Christus uitdragen?
Op monumentendag nam ik een kijkje in de Ridderzaal op het Binnenhof. Ik had deze nog niet gezien na de restauratie in 2006. Een pastoor moet zijn parochie kennen en omdat de Ridderzaal binnen de parochiegrenzen ligt, nam natuurlijk ik deze gelegenheid te baat om de resultaten te bewonderen van de restauratie in de geest van Cuypers, onze Cuypers mag ik wel zeggen.
Op de schouw van de zaal staat het begin van de Grondwet van 1848 geschreven. Naast de wandkleden met cruciale teksten van sleutelmomenten in onze geschiedenis, vormt deze tekst het hart van de ruimte waar afgelopen week het nieuwe parlementaire jaar is geopend. Na de plechtige troonrede, barstte het gebruikelijke krakeel in de Tweede Kamer weer los. Dat hoort bij het spel van de democratie. De woorden van de Grondwet staan daarboven en vormen de basis van onze rechtsstaat. De vrijheid van godsdienst is erin vastgelegd en met deze grondwet kreeg de katholieke kerk de kans om zich te organiseren.
Een Grondwet is basis van vrede. We hebben deze nodig om onze samenleving in te richten op een manier die mensen veiligheid en welzijn biedt, die mensen een basis voor geluk kan bieden. Onze huidige Grondwet van 1983 staat in diezelfde traditie. Er is minder aandacht voor godsdienst en kerken, maar deze Grondwet is nog steeds de basis van respect, van verdraagzaamheid en vrijheid om je eigen geloof gestalte te geven en op basis daarvan de kerk op te bouwen en van daaruit in de samenleving actief te zijn.
Anders dan in andere landen dan in Nederland is de eigen Grondwet niet erg bekend. Het belang van deze tekst wordt volgens velen te weinig onderkend. Het wordt zelfs als een probleem ervaren dat deze tekst nauwelijks een rol speelt in onze samenleving. Is er dan een nieuwe tekst nodig? Een tekst die meer beantwoordt aan het huidige levensgevoel? Een tekst die makkelijker in het gehoor ligt? Ik denk niet dat daar de oplossing ligt. In andere landen functioneert een tekst van de Grondwet of een Bill of Rights al veel langer. Een nieuwe tekst zal niet veel oplossen. Alsof het meegaan met de waan van de dag per definitie een verbetering is.
De vredesweek heeft als thema kiezen voor vrede. Ook de voorzitter van Pax Christi, bisschop van Luyn, maakt duidelijk dat vrede om keuzes vraagt. Op basis waarvan maak je keuzes? Wat helpt je om te weten wat goed en wat niet goed is? Is je eigen gevoel voldoende graadmeter? Is de publieke opinie voldoende graadmeter? Heeft de meerderheid altijd gelijk?
Wij richten ons op het evangelie van Christus om daarin een richting te vinden voor een juiste inrichting van onze samenleving. De parabel over de werkers van het elfde uur die Jezus ons vandaag aanreikt geeft een duidelijk alternatief voor de gebruikelijke economische verhoudingen. Ik geloof niet dat we deze parabel al te economisch moeten lezen en simpelweg moeten gaan toepassen in de moderne arbeidsverhoudingen. Het maakt wel duidelijk dat werkelijke vrede meer is dan iedereen geven waar hij/zij recht op heeft. Correcte economische verhoudingen kunnen heel belangrijk zijn, maar zijn onvoldoende waarborg voor vrede. Gelet op de grote zorgen die mensen hebben vanwege de financiële crisis, is het goed om onze blik te verruimen en te beseffen dat wij meer nodig hebben dan rust op de financiële markten.
Vrede heeft te maken met ruimte geven aan ieder mens die zijn inzet getoond heeft. De beloning die de landeigenaar geeft aan de arbeiders die op verschillende momenten van de dag zijn ingehuurd, is niet gebaseerd op economische verhoudingen. De beloning is een erkenning van ieders inzet en een barmhartig weerwoord op ieders bijdrage aan het werk in de wijngaard. Augustinus ziet in deze parabel dat mensen op verschillende momenten van hun leven geroepen kunnen worden. Sommigen worden in de bloei van hun leven geroepen, anderen veel later pas, en weer anderen al heel jong. Christus maakt duidelijk dat voor God niet de lengte van het leven telt, maar het antwoord. Het antwoord is de overgang van het passieve wachten op de markt omdat je niet gevraagd wordt, naar het actieve leven waar je je leven inzet maakt van het koninkrijk van God, het Rijk van ware vrede. Wacht niet te lang, zegt Augustinus, wacht niet tot het elfde uur, wacht niet tot het einde van je leven, maar maak je leven nu al inzet van vrede en verzoening. Maar op welk moment je ook kiest: “God zal het je lonen”.
Terug naar de Grondwet: een aanpassing van de Grondwet zal niet veel opleveren. Het gaat om het besef dat mensen en de menselijke samenleving niet zonder ideële motieven kunnen om een rechtvaardige samenleving in te richten die vrede kent. Wij ontlenen die aan het evangelie en de Grondwet is uit die traditie ook voortgekomen. Mogen wij het steeds weer zichtbaar maken dat deze basis nog steeds vitaal is en inspiratie biedt. Laten we daarom op grond van het evangelie ‘Kiezen voor Vrede!’ Amen\