25e zondag door het jaar A (2008)

Het is weer Prinsjesdag geweest en natuurlijk wordt er van alle kanten geprotesteerd tegen de regeringsplannen, ook door de vakbonden. Maar ze zouden vast en zeker nog veel harder protesteren als hun het voorbeeld van het evangelie van vandaag voorgehouden zou worden.
Wat daarin staat is natuurlijk echt niet geschikt voor CAO-onderhandelingen. Het is ook echt niet geschikt voor managers en regeringsleiders. Maar dit verhaal is wel heel geschikt om eens na te denken over de zin van werken.
Veronderstel eens dat je geïnterviewd werd door iemand van de televisie. En de eerste vraag zou zijn: “Waarom werk je?” Misschien zou je antwoord zijn: “Ik werk om de kost te verdienen, voor mezelf en voor mijn gezin. Van de lucht kunnen we niet leven.”
Misschien zou de volgende vraag zijn: “Werkt je vrouw ook?” En misschien zou je antwoord dan zijn: “Nee, mijn vrouw werkt niet.” “Is zij dan ziek, dat ze niet kan werken?” “Nee, ze is zo gezond als een vis, ze is de hele dag in het huishouden bezig.” “Oh, is dat dan geen werken?” “Natuurlijk is dat werken, maar ze verdient er geen geld mee.” “Dus werken is alleen dan echt als je er geld mee verdient.” Misschien zou je dan toch even met een mond vol tanden staan.
Veronderstel dat de interviewer je een voorstel zou doen: “Je krijgt van mij elke maand het salaris dat je nu met werken verdient, maar je hoeft er niets voor te doen. Je kunt lekker gaan luieren. Voorwaarde is wel dat je geen ander werk gaat doen.” Wat zou je dan doen? Zou je dat een goed idee vinden, lekker luieren, lekker niksen, of zou je toch liever blijven werken, want almaar luieren verveelt ook heel gauw.
Ik denk dat de meesten dit een absurde discussie vinden. Ik verwacht dat de meesten vinden dat werken bij het leven hoort, en ongelukkig degenen die om wat voor reden ook niet kunnen werken. Voorwaarde is wel dat je plezier in je werk heb. Tegen je zin bepaald werk doen, omdat je geen ander werk kunt krijgen, of alleen omdat je met dat werk meer verdient en je dat geld nodig hebt om de hypotheek af te lossen, dat maakt echt niet gelukkig. Veronderstel je zou voor de keuze komen staan: aan de ene kant werk dat je heel plezierig vindt, vanwege het werk zelf, vanwege de sfeer op de werkvloer, werk dat wel redelijk betaald wordt maar waar je echt geen villa van kopen kunt, óf aan de andere kant werk dat op zich minder plezierig is maar veel en veel beter betaald wordt, zodat je echt in luxe kunt leven. Tegenwoordig is nogal wat te doen over die hoge lonen voor managers in het bedrijfsleven maar ook in de gezondheidszorg. Ze verdienen meer dan de minister-president van het land. Dat lijkt op zich best aantrekkelijk te zijn, maar zouden die hoge salarissen hen echt gelukkiger maken?
Veel geld verdienen schijnt voor de meesten de grote ambitie te zijn, maar soms heeft iemand toch de moed en de wijsheid om minder betaald werk te kiezen waar hij plezier aan beleeft, in plaats van de duur betaald maar onplezierig werk, maar de meesten kiezen voor een dikke portemonnee. Maar geld maakt niet gelukkig, ook denken velen dat wel. Natuurlijk hebben we geld nodig om van te leven, maar echt levensgeluk zit niet in rijkdom en bezit, vaak juist het tegendeel. Je hoort vaak van mensen die veel vrijwilligerswerk doen: dat ze daar veel meer plezier aan beleven dan aan hun betaalde baan.
In het evangelie gaat het natuurlijk niet over letterlijk werken en geld verdienen, maar wel over hetgeen we doen met elkaar en voor elkaar in de wijngaard des Heren, in het gewone leven. Daar gaat het vooral om zorg en aandacht hebben voor elkaar. En de een heeft meer tijd en gelegenheid om iets voor anderen te doen dan een ander, dat hindert niet, als je maar bereid bent mee te werken. En het is hier geen beloning naar prestatie, maar ieder die gewoon zijn best doet kan daar levensgeluk in vinden.
“Ben je soms kwaad omdat ik goed bent?” zegt de eigenaar in het evangelie. Als het gaat om levensgeluk voor jezelf en anderen, kun je niet redeneren als een vakbondsman of als de minister van financiën, want dan maak je jezelf al bij voorbaat ongelukkig. En een mens wordt het gelukkigst als hij anderen gelukkig maakt.