Of je nu in een ziekenhuis verblijft, of je loopt gezond over de straat, of je nu werkzaam bent in de gezondheidszorg, of je werkkring ligt in onderwijs of bedrijfsleven, er is in elke situatie wel een moment waarop we ons ergeren aan de fouten van anderen. Overal waar mensen werken, laten die mensen steken vallen. Leraren evengoed als leerlingen, dokters evengoed als patiënten. Het zijn allemaal maar mensen die de ene dag meer zin en energie hebben dan de andere. De ene dag zijn ze geconcentreerd, de andere dag zien ze ineens iets heel belangrijks over het hoofd, met alle gevolgen van dien. Nu is er in onze moderne samenleving een manier om met dit probleem af te rekenen. Het is een methode die je niet meer zou verwachten in deze eeuw omdat ze misschien wel uit het stenen tijdperk stamt. Het is het zoeken naar een zondebok. Als er iets misgaat, dan wordt er zwart-wit gedacht. Wie heeft hier fout gezeten? En als dat zo een-twee-drie niet aan het daglicht wil komen, moet er maar iemand aan opgeofferd worden. Dan moet de dokter of de buurman er maar aan geloven. Terwijl er meestal niemand helemaal vrijuit gaat; terwijl er vaak een soort samenloop van omstandigheden is, of een vicieuze cirkel.
Door nu maar zwart-wit te denken in goed en kwaad, probeert men de zaak te klaren. Het zwart-witdenken helpt ons van de onzekerheid af, ten koste van een van onze naasten. Maar we houden onszelf voor de gek. Van echt omgaan met het kwade in ons en onder ons is nog geen sprake.
Misschien is dat wel een van die wonderen geweest waardoor de eerste geloofsgemeenschappen opvielen rondom Jezus van Nazaret. Ook zij hadden natuurlijk met datzelfde verschijnsel te maken van fouten, die in hun kring voorvielen. Ook zij kampten met die vicieuze cirkel van verdachtmakingen en roddel. Maar er was iets waardoor zij dat patroon konden doorbreken. Daarover zegt het evange¬lie vandaag ons verheugende dingen die ons nu nóg op zijn spoor kunnen zetten. Blijkbaar was Jezus iemand die wist wat er zich in een mensenhart allemaal kan afspelen. Hij dacht niet zwart-wit. Hij was geen zedenmeester, maar een verlosser. Daarom zei hij dit: Jullie kunnen natuurlijk die oude methode blijven volgen zoals in onze joodse wetten gebruikelijk is. Roep de boosdoener op het matje en vraag verantwoording. Dat is niet verkeerd, maar blijft zo iemand halsstarrig dan betekent dat, dat hij de zondebok wordt.
Maar nu voegt Jezus daar op zijn geheel eigen manier iets aan toe. Voorwaar ik zeg jullie nog iets ánders. Goed en kwaad zijn niet zomaar van elkaar te schei¬den. Doe je dat toch dan ruk je de zaak uit elkaar. Daarom zeg ik jullie dit: er is een andere weg. Jullie hebben allemaal de boeien van het kwaad om. Jullie hebben allemaal jullie gevoelens van wraak, jullie hebzucht of jullie neiging de waarheid geweld aan te doen. Ga er maar vanuit dat schuld ook altijd iets van ons samen is. Denk maar gerust dat niemand goed is dan God alleen. Maar als je dat goed door hebt, gebeurt er iets. Je geeft God ruimte voor vergeving. Sterker nog, God geeft jullie zelf de sleutels in handen. Jullie kunnen elkaar recht in de ogen kijken, ieder met zijn eigen bijdrage aan de missers en blunders in het menselijk verkeer. Soms ben je bij de daders, dan weer eens bij de slachtoffers. Nee, dat is niet zo gemakkelijk als het lijkt. Niemand geeft graag toe dat hij uiteindelijk ook zelf ergens in het complot zit. Daarom komen er misschien wel eens onoplosbare toestanden voor; maar uiteindelijk komen jullie uit bij de wederzijdse vergeving. Dat is de sleutel waarmee niemand zichzelf los kan maken, maar wel ieder de ander.
Hoe intens anders en verheugend is deze weg die Jezus ons in de gemeenschap wijst. Dat we elkaar - ondanks onze fouten - niet kwijt hoeven te raken. Dat we niet ‘uit elkaars genade hoeven te vallen’, zoals Huub Oosterhuis eens dichtte. Dat in zo’n gemeenschap niemand wordt afgeschreven. Mag onze gemeenschap hier de trekken gaan vertonen van deze wonderlijke vrijheid. En dat we weten dat Jezus ons zo om zich verenigt, en ons zijn sjalom zal geven.