Het kan haast niet anders: overal waar mensen samen zijn, ontstaan conflicten. We moeten dat maar ruiterlijk toegeven. Als je mensen wel eens hoort zeggen: in ons huwelijk vallen nooit woorden, dan moet je maar denken: die mensen hebben de genade van de vergeetachtigheid!
De heilige Schrift is vaak met dit probleem bezig. Het verhaal van Kaïn en Abel is eigenlijk een wanhopig verhaal waarin de mens het uithuilt, dat jaloezie sterker is dan al het goede in hem.
Het evangelie zoekt bijna radeloos naar een oplossing. Jezus zegt: ‘Als je je offergave naar het altaar brengt en je herinnert je dat er iets is tussen jou en je broeder, laat dan je offer staan en ga je eerst met je broeder verzoenen’. Tegen Petrus zegt Jezus: ‘Je moet je broeder eindeloos dikwijls vergeving schenken’. Ergens anders zegt Jezus: ‘Mensen, haal eerst de balk uit je eigen oog, voor je begint aan de splinter in het oog van de ander.’ Vandaag horen we Jezus zeggen: ‘Doe wat je kunt om je broeder te winnen'.
Jezus is als de dood voor het monster van de vergelding. Want vergelding escaleert altijd. Vergelding krijgt nooit genoeg. Daarom zegt hij: ‘Doe het eerst onder vier ogen’. Dat wil zeggen: met zijn tweeën. Want hoe gaat het meestal? Iemand heeft je onrecht gedaan. Dat zit je dwars. Je kunt het niet zelf alleen verwerken, en dus neem je iemand in vertrouwen. Tot zover is alles O.K. Maar dan ontstaat er een honger om nog meer mensen in vertrouwen te nemen. Acht, negen, tien. Ze moeten allemaal je verhaal horen. Het gevolg is dan wel dat die persoon eigenlijk wordt geëxcommuniceerd. Zwart wordt gemaakt bij iedereen. Die persoon ligt er dan uit, en komt er nooit meer in. Want je krijgt er niet genoeg van om steeds meer mensen tegen hem op te zetten.
Jezus is daar als de dood voor. Dat is de escalatie van de vergelding. Daarom zegt Hij: doe het onder vier ogen, en doe het met de bedoeling je broeder te winnen, niet om hem te vergelden. Want excommunicatie is fout. Daarmee maak je iemand dood.
Maar hoe moet dat dan met zijn tweeën? Hoe lijm je die stukgelopen relatie? Er is een tweecomponentenlijm in de handel. Het is ongelooflijk wat je ermee lijmen kunt. Is er nu ook zoiets in de handel voor als er conflicten zijn? Ja, dat is er, een twee¬componentenlijm van het evangelie, met een ongelooflijk resultaat. Die tweecomponentenlijm bestaat uit: excuus en vergeving. Maar je moet altijd die twee bij elkaar gebruiken. Alleen met vergeving red je het niet. Alleen met excuus red je het ook niet. Dat is de fout die we steeds hebben gemaakt.
We legden alle nadruk op de vergeving. ‘Je moet je broeder tot zeven keer zeventig keer vergeven Maar dat kan niemand opbrengen. Dan breekt het toch weer stuk. Daar moet een excuus bij. Je moet erkennen dat je fout was. Je moet erkennen dat je schuld hebt. En je hebt schuld. Paulus zegt het: ‘Je bent elkaar liefde schuldig’. Dus wij moeten niet zeggen: ik was niet fout, wij hebben geen schuld. Wij hebben wel schuld: wij zijn liefde schuldig.
Zonder excuus is er geen vergeving mogelijk. En zonder vergeving heeft niemand de moed om excuus te maken aan elkaar.
Dus tweecomponentenlijm. Met een ongelooflijk resultaat. Excuus en vergeving. En het resultaat: dan zijn er weer twee in Zijn Naam verenigd, en… ‘Daar ben ik in hun midden’, zegt Jezus.