Paulus is niet de eerste de beste. Hij durft het aan om over de moeilijkste dingen des levens te denken en te spreken. Hier waagt hij zich zelfs aan de verklaring van Gods meest eigen dagdromen. Dat hebben mensen nog gedaan, vóór hem en na hem. En telkens is dat een riskant avontuur gebleken. Omdat ze zogezegd wisten wat God wilde, wisten die mensen meteen wat de anderen moesten doen. Dat heeft zelfs oorlogen veroorzaakt en vele mensenlevens gekost. En in ieder geval was het voor oversten een ‘heilig’ argument om mannen en vrouwen in het gareel, in hun gareel, te doen lopen.
Paulus spreekt daar anders over. Hij spreekt daar anders over omdat hij in het ‘moment’ van zijn bekering iets heeft gezien wat revolutionair was en geniaal. Hij heeft daar iets verlaten, of liever, hij heeft daar veel verlaten. Hij heeft daar een heel systeem de rug toegekeerd. Hij heeft daar een instelling verloochend die eeuwenoud en eerbied-waardig was. Hij was braaf zolang hij leefde in het systeem. En zie, plots werd hij stout en… hij vond God!!! Al twintig eeuwen zijn mensen hem daar dankbaar om. Al twintig eeuwen zijn mensen daarom boos op hem.
Wat is er toch met die man gebeurd? Wat heeft hij toch gezien? Gelukkig: we moeten dat niet in zijn plaats invullen. Hij heeft het ons zelf gezegd. Hij heeft ons gezegd, dat je feilloos faalt als je God wil vinden vanuit je eigen vermogen, als je God wil dienen vanuit je eigen correctheid.
Als je het zo ziet, dan is het grote parool: hoe kan ik God liefhebben? Daar bouw je dan een systeem op, een gods-dienst en je bewijst voor jezelf en voor anderen, dat je gelijk hebt, dat dit de weg is om God te vinden. Zo worden mensen dan gemobiliseerd om met al hun krachten trouw te zijn.
Daarin heeft hijzelf geloofd, daarin heeft hij zelfs fanatiek geloofd. Totdat het plots voor hem duidelijk werd, dat dit soort gods-dienst eigenlijk maar een soort moraal was!. En dat is voor een mens die door-denkt uiteindelijk niet het antwoord op zijn diepe menselijke vraag. Waarom, zo zegt Paulus, de hele zaak niet eens diametraal anders gaan zien? Waarom stellen wij ons in de gods-dienst nooit eens de vraag wat God Zelf ervan denkt? Waarom doen we nooit eens pogingen om binnen te treden in wat Hij wil en wenst?
Ik denk, dat dit Paulus is ten voeten uit. Hij wil nu eindelijk eens afrekenen met alles wat mensen ervan gemaakt hebben. Hij wil weten wat God denkt en wil en droomt. Hij wil weten wat God ervan maken wil. En daarop gaat hij heel ver terug. Daarop gaat hij tot de kern van de zaak: niets is begonnen zomaar met de mens. Alles begon bij God. Alles is geboren uit liefde. Uit Zijn liefde voor de aarde, voor de mens! Van in den beginne, vanuit de oorspronkelijke bedoeling, was er maar één alles-overstijgend woord: God is Liefde. God is: mens-lief, aarde-lief, Ik ben er. Vergeet dat nooit. Moraal is goed en nodig. Liturgie is goed en nodig. Bidden is goed en nodig. Offers zijn goed en nodig. Maar… het is uiteindelijk allemaal naast de kwestie als je de liefde niet hebt ontmoet. Het is uiteindelijk allemaal stukwerk, het zijn allemaal povere pogingen, losse flarden, voorlopige fragmenten om serieus te zijn als mens. Trouw, gehoorzaamheid, recht en gerechtigheid, bidden en offeren, het is allemaal gevaarlijke onzin als je er niet toe komt te geloven, dat je wordt bemind. Onvoorwaardelijk. Dwars door je fouten heen. Door Iemand die God heet.
Dat Hij ons bemint, dat is het eerste en het laatste woord; De wereld en de hele zin van het bestaan op aarde vindt daar zijn eenvoudig fundament: Degene die de Eerste is en de Laatste is, Hij heeft je lief! Als je daaraan twijfelt, verwacht je teveel van jezelf, teveel van de anderen, teveel van de gods-dienst. Mens-lief: het is eenvoudiger. Je wordt door Hem bemind en niets of niemand zal Hem kunnen tegenhouden om steeds van je te houden. Hou toch op te willen bewijzen, dat je goed bent en dat je fantastische dingen doet, of dat je leven op zich boeiend is. Alles wordt boeiend vanuit een geheim dat groter is dan jezelf.
De liefde van de andere kant is de laatste en onvoorwaardelijke garantie!