Zich in iemand vergissen

Een diepe crisis in een relatie ont­staat als plots iemand beseft dat hij zich vergist heeft in de ander(e). Hij is met zoals ik hem had voorgesteld. Hij gaat andere wegen. Hij heeft andere overtuigingen… Wel­nu, anders denken en anders handelen mag natuurlijk. Allen hebben wij recht op een eigen mening en op eigen uiting van die mening. Tot daar is er niets aan de hand. Het wordt pas erg indien wij op de overtuiging van de ander ons hele leven hadden ge­bouwd. Komt er dan storing op het beeld, dan stort onze hele wereld in elkaar.

Precies dat gebeurt nu vandaag met Johannes de Doper ten aanzien van Jezus. Eerstgenoemde is geprikkeld en geërgerd. Hij was zo zeker. En zie, wat gebeurt? Hij wordt gedwongen te twijfelen. In Johannes’ ogen was Jezus de sterke man die het volk nodig had. Nu is hij een vreemde man. Hij is niet radicaal genoeg. In Johannes’ ogen is Hij te ‘soft’. Want toekomst voor de godsdienst zag de Doper slechts indien een profeet de lijnen uit zou zetten: wit is Wit en zwart is zwart, scheiding van schapen en bokken.

Gedaan met alle halfslachtigheid. Onkruid is onkruid en tarwe is tarwe. Laat dat ééns en voorgoed duidelijk zijn. Dat is Johannes. Hij werkt met uitsluiting. En Jezus doet dat anders­om. Hij sluit ze allemaal in - de blin­den, de doven, de lammen, de doden, de armen. Hij spreekt over onkruid en tarwe die samen mogen opgroeien tot de dag van de oogst. Dan pas zal de scheiding gebeuren. En… voor die scheiding moet de mens niet zorgen. Bij het horen van die taal stort de wereld van Johannes in elkaar. Had hij zich in Jezus vergist? Was Hij wel de échte?

Veel wijst erop dat wij in onze samen­leving vandaag ook zoiets meemaken. Wij stellen iets vast als een ruk naar rechts: gedaan met geduldige dialo­gen, stop alle onderzoeken en onmo­gelijke psychologische excuses. Wij roepen om herstel van de ‘heilige waarden’, want zie waar wij met al dat principiële geschipper zijn aanbeland. Weg met het onkruid! Geef ons een man met de bijl en de wan in de hand. Liever de dictatuur dan de democra­tie! Een dictator dus, maar dan wel een die ons gelijk geeft. Een sterke man die bij ons past, die onze heilige waar­den veilig stelt. Uiteindelijk is het: onze veiligheid worde geheiligd!

Sommige mensen beseffen nauwe­lijks of helemaal niet hoe gevaarlijk deze taal is. Zij beseffen niet, dat er dan pas slachtoffers zullen vallen. Wij, gewone mensen, zullen mis­schien de eersten zijn. Het wordt ech­ter helemaal gevaarlijk als Wij deze ‘nieuwe orde’ wensen in Gods Naam. Ik vrees niettemin dat dit gebeurt. Ik vrees dat ‘s zondags in onze kerken mensen aanwezig zijn met een klein bijltje in de hand… De wan zullen ze vergeten, omdat ze dit meubel niet meer kennen. De advent leert ons iets anders: liever gered worden door een kind dan door een sterke man. Mag het Kind de koning worden van de vrede? Hij zal koninklijk rekening houden met de ingewikkeldheid van de mens.

Ik zou me in dit gebaar niet graag ver­gissen…