Door de engte heen

Wat verwacht ik vooral in deze dagen? Ik heb het idee dat onze verwachtingen niet zo hoog zijn gespannen. Ze zijn een beetje op huiskamerformaat. De meeste men­sen verwachten wat gezelligheid; dat is een nogal gewild artikel. Sommigen ook wat meer vrede op aarde, maar niet echt met overtuiging. Iemand vroeg mij onlangs om een nieuw kerstverhaal, want het oude kende hij al. Ik kan me voorstellen dat deze kleine verwachtingen niet op kunnen boksen tegen de grote onheilsverwachtingen waarvan onze tijd bol staat. We zetten de radio aan of de TV en de tandpasta-achtige glimlach van de reclame straalt ons tegemoet. Als ik de tv-reclame moet geloven dan bestaat er geen verdrietige Belg en gaat het tien miljoen mensen voor de wind. Vrolijk, vol, sterk, gezond, niets mankerend. Het maakt op mij de indruk van iets kinderlijks, die oproep tot vreugde uit de wereld van de reclame. Kan het ook anders?

Laten we een moment hierover nadenken. Mijn indruk is dat verwachtingen met ver­lossing te maken hebben. Als er niemand verlost hoeft te worden, zal Kerstmis een leeg verhaal blijven. Mooi om te vertellen! En dat is het dan. Als iemand zou zeggen: ik heb niets waarvan ik verlost moet worden, laat hem/haar Kerstmis dit jaar maar overslaan. Maar het is wel vreemd als zo iemand hier in de kerk aanwezig is. Het zou toch te gek zijn als er onder ons mensen rondlopen met hun oren dicht en hun ogen gesloten. Mensen die niet weten van de grote nood in onze wereld, die ook met Kerstmis overvloedig over ons wordt uitgeschud. Maar behalve dat is er ook nood in ons eigen leven. Als je goed kijkt en luistert, weet je dat er veel geleden wordt onder mensen. Falende gezondheid, gebroken relaties, soms moeilijke kinderen, moeilijke ouders. En wie hoopt, bidt, verwacht niet dat het anders zou mogen worden? Precies hierin zouden we ons door het kerstverhaal moeten laten aanspreken.

Als je de boodschap van de verlossing wilt redden, zul je die moeten verbinden met jouw eigen nood. Je zult die nood op het spoor moeten komen. Want als Christus als Verlosser geboren wordt, dan is Hij ook een Verlosser voor mij. Dan wordt er ook tegen mij gezegd: “Er is een Licht opgegaan!”, ik, die in de duisternis zit vanwege geen werk, geen gezondheid. Dan wordt tegen mij gezegd: “Vrees niet!” Als ik bang ben voor mijn familie bijvoorbeeld, of voor de buren, of voor de baas op het werk, of voor mijn ouders. Tegen mij wordt gezegd: “Maak slappe handen sterk en versterk knikkende knieën”, als mensen met wie ik verbonden ben, het hoe dan ook laten afweten. Ik ben de blinde die gaat zien, de dove die gaat horen. Mij dunkt, dat we daarmee het kerstverhaal verlossen uit de kinderkamer: mooi om te vertellen tegen de kleintjes. De kerstboodschap is immers een volwassen boodschap. Niet omdat ineens in uw, in mijn leven alles anders zou worden, maar omdat ik u en mijzelf toe­wens dat we met Kerstmis een klein stapje zouden mogen maken in de goede rich­ting.

Het Kerstverhaal kleineren heeft al gauw tot gevolg dat we zelf te groot worden om er nog in te passen. En dan blijft er niets over dan een vrije dag en wat gezelligheidsdin­getjes, die we na deze dagen weer opbergen. En ik denk, dat dat zonde is van de moeite die God en de mensen zich hebben getroost om het verhaal tot stand te bren­gen. De Heer is dichtbij. In het Grieks staat ‘enggus’. Daar komt ons woord eng van­daan. Met dat woord kun je twee kanten op. Eng maakt angstig, - ‘n eng iemand -. Maar ook dichtbij, vertrouwd, lief. Je kunt dat zien als je je handen vouwt. Het kan een gebaar van liefkozen zijn, maar evengoed van fijnknijpen. Dat zijn de beide mogelijkheden die wij met onze handen hebben. Leven wordt altijd weer uit de engte geboren. Wij zijn geboren uit de moederschoot, door de engte heen, door ver­driet, door de angst heen. En dit proces kan steeds opnieuw gebeuren. Het is een waagstuk om je aan andermans handen uit te leveren. Het is moeilijk om met je ver­driet, je beperktheid naar de ander toe te gaan. Maar als je het doet, word je gebo­ren…