Begroeting
Van harte welkom, u hier in de kerk en allen die met ons meevieren via de kerkradio of het internet.
Vandaag ontmoeten we Johannes de Doper. Ook wij worden door hem aangesproken, ook voor ons geldt zijn oproep op de tweede zondag van de Advent.
Ik mag u uitnodigen te gaan staan bij de intrede.\
Homilie
Johannes de Doper. Wat zijn zijn eerste woorden? “Bekeert u.” In deze tijden is Al Gore de wereld rondgetrokken als een moderne profeet Jona, met zijn boodschap over klimaatverandering. En met het probleem riep hij meteen ook dat de oplossing voor de hand ligt: Techniek. Met de wetenschap en de techniek kunnen we onze welvaart behouden en toch de milieuproblemen de baas worden. Kijk maar, zegt hij, naar het ozongat. Dat hebben we ook weten te dichten.
Wat is het verschil tussen Al Gore en Johannes de Doper? Al Gore heeft het over techniek, over praktische problemen en over oplossingen. Johannes de Doper heeft het over bekering en dat is heel iets anders.
De wereld loopt steeds achter de feiten aan. De wereld denkt dat zij voorop loopt, met macht en invloed, met technische en wetenschappelijke prestaties. De wereld schept haar eigen universum met amusement en luxe zonder weerga. En dat moet in ruime mate voor iedereen beschikbaar komen, het materialistisch, kapitalistisch ideaal. Maar de wereld loopt achter de feiten aan.
Ook Al Gore begint aan de verkeerde kant, het is goed wat hij doet, maar het is een pleister op de wonde, een lapmiddel. Zonder bekering, lopen we steeds achter de feiten en de problemen aan. Zonder bekering is het wachten op nieuwe rampen en ziektes. Aids is nog niet onder controle, het is slechts wachten op nieuwe ziektes die nog problematischer zijn.
De milieuproblemen zijn niet alleen het gevolg van een verkeerde manier van doen, geen praktisch probleem, dat je praktisch oplost. De wortel zit in ons hart.
Als Johannes in onze dagen zou opstaan, wat zou hij dan doen? Zou hij zeggen, verander de techniek, houd de welvaart en de economie in stand, werk aan een win win situatie, minder belastend voor het milieu, en meer welvaart voor de hele wereld? Wat zou Johannes zeggen?
Stel je voor dat hij morgen opstaat en begint rond te reizen door de geestelijke woestijn van onze tijd en roept: “Bekeer je. God wil iets nieuws beginnen. Bekeer je.” Dan zouden er ongetwijfeld mensen op hem af komen. TV ploegen, journalisten. Ze zouden gaan uitpluizen waar hij bij hoort, wat zijn achtergrond is, of hij psychisch wel in orde is: “Wat bedoel je met bekering?
Wat zou Johannes dan zeggen? “Jullie zijn de welvaart niet waard.” Bouw maar huizen, stapel ze vol met nog meer bezit. Maak jullie huizen groter en mooier. Mijn huis is leeg, geen mens komt er nog, mijn huis wordt afgebroken, ga maar door. Jullie zijn de welvaart niet waard. Niets is heilig meer, niets is veilig meer. Ga maar door met het misbruik van kinderen, om te beginnen in de moederschoot, en de kinderen die wel mogen leven, daar maken jullie er spelfanaten en TV verslaafden van, zelf geef je ze geen tijd, want jouw tijd heb je voor jezelf nodig.
“Bekeer je, God wil iets nieuws gaan beginnen.” En dan zullen de journalisten vragen: “Wat zouden wij moeten doen?” En Johannes zou antwoorden. “Jullie zijn even erg, jullie zwelgen in je eigen woorden. Jullie zijn op de stoel van de Kerk gaan zitten. Jullie denken de wijsheid in pacht te hebben. Jullie hebben de macht naar je toegetrokken, meer nog jullie zijn evenzeer verslaafd en verkocht aan de commercie, de welvaart en de luxe. Maar Gods Woord heeft bij jullie afgedaan. Gods Woord hoeft niet meer te klinken. Gods Woord is een marktproduct geworden, waar je aan kunt verdienen. Gods Woord moet concurreren met de meest onbenullige en platte uitlatingen, en daar doen jullie volop aan mee. Bekeer je!”
En dan komen er mensen naar Johannes toe die zeggen: Johannes, bid voor ons, dat God ons wil sparen en dat er geen rampen komen, geen ziektes en geen economische recessie, dat er geen oorlog komt en armoede, geen werkeloosheid en andere ellende, bid jij voor ons, jij bent een heilig mens.
Wat zal Johannes dan zeggen. “Jazeker ik bid voor jullie. Maar waarom zal ik bidden dat die rampen jullie bespaard zullen blijven? Waarom zou ik bidden dat jullie welvaart en luxe, jullie schijnvrede en lege bestaan in stand blijft? Jullie zijn die welvaart niet waard. Bekeer je. Daar zal ik voor bidden.
Maar ja, Johannes de Doper loopt niet door Europa en Azië en de Verenigde Staten en Rusland en Afrika en Australië en China. Johannes de Doper is nu niet in gesprek met journalisten en politici, met wetenschappers, militairen en commerciëlen, we ontmoeten Hem hier in het Evangelie en we moeten het doen met de woorden die Hij toen sprak en nog steeds tot ons spreekt: “Bekeer je, want het Rijk der hemelen is nabij.”
Maar misschien klinken er her en der toch ook wel soortgelijke woorden van Johannes door, in onze tijd. Als bijvoorbeeld onze bisschop Adrianus van Luyn spreekt over de drie SSSen, Spiritualiteit, Solidariteit en Soberheid. Zo was Johannes meteen al een voorbeeld voor die laatste; soberheid. Want grote welvaart is verslavend; net zoals drugs; het brengt je in een roes het maakt je afhankelijk en het vraagt steeds om meer. En als we denken dat het bij ons niet zo is, kijk dan maar eens kritisch naar jezelf. Afhankelijkheid brengt onvrijheid en dat maakt dat je niet meer kunt veranderen, je zit vast aan allerlei draadjes.
Tweede zondag van de Advent. Een oproep tot bekering. Maar bekeren kunnen we niet alleen. Op weg naar Kerstmis vragen we om Gods hulp, dat we die stappen zetten die nodig zijn om Christus toe te laten, die ons de innerlijke vrij maakt en ons zo de kracht geeft van zijn geest om te leven in de vrijheid van Gods Kinderen. Amen.