Allerheiligen (2004)

We hebben zojuist de acht zaligheden beluisterd. U weet dat dit het begin is van de Bergrede in het Matteüsevangelie. Het evangelie is, zoals we allemaal weten een boodschap van Godswege aan de mensen. De Bergrede is daarin een bijzondere boodschap over hoe God ons ziet, wat God van mensen denkt, welk levensmodel Hij ons voorstelt. Dat zijn dus geen goede raadgevingen van Matteüs, het zijn woorden van God aan de mensen.

Ik zou eerste even iets willen vertellen uit mijn eigen levenservaring. Het was in 1972; bijna dertig jaar geleden. Het was tijdens de eerste dagen van de meimaand. Er was in het land een opstand uitgebroken. De opgekropte haat van mensen was losgebarsten als een kwade etterbuil en al wat we zagen en hoorden en voelden was rottigheid: mensen werden opgejaagd, geslagen, gestenigd, afgemaakt. Een hel in een paradijselijk mooi land. Een avond zaten we samen met enkele collega’s om na te gaan wat we zouden kunnen doen om het geweld op de campus tegen te houden. We wisten dat studenten opgejaagd en vermoord werden en we moesten toch iets doen. Eén van de collega’s, een vrijzinnige uit de Luikse universiteit, zei me toen iets wat ik nooit meer zal vergeten: ‘wat doe jij met de acht zaligsprekingen’ vroeg hij. ‘Zalig de armen, zalig de vervolgden, zalig zij die hongeren en dorsten naar gerechtigheid.’ ‘Iemand die zoiets beweert staat niet met zijn twee voeten op de grond.’

In de 19e eeuw zou Karl Marx gezegd hebben dat deze Bergrede opium is voor het volk. Wie arm is moet daarover niet klagen: eens zullen ze genieten van Gods zaligheid.‘ Ik moet eerlijk zeggen dat ik die avond niet wist wat zeggen.

Er bestaan naar mijn gevoel ongelukkige vertalingen van de Bergrede zoals: ‘gelukkig zij de arm zijn, gelukkig zij die vervolgd worden, gelukkig zij die treuren’.

U hebt het al gemerkt: die acht zaligsprekingen hebben we hertaald, niet omdat we niet akkoord gaan met de Bergrede, maar omdat we de boodschap willen doen verstaan, omdat we iedereen willen doen begrijpen welke de boodschap is van Jezus Christus.

Als Jezus Christus zegt: ‘zalig de armen’ dan wil dat zeggen dat Hij aan de zijde van de armen staat. Hij heeft het ook gedaan. En zijn boodschap tot ons is: doe ook zo. Wanneer er te kiezen valt, neem het op voor de zwaksten en laat je niet verleiden door de macht van het geld.

Als Jezus zegt: ‘zalig zij die verdriet hebben’. Hij zegt niet dat ze zich gelukkig moeten voelen in hun verdriet. Hij zegt hen dat Hij met hen meevoelt. Hun verdriet wordt zijn verdriet. Jezus zegt ons: doe ook zo. Gaat naar mensen die verdriet hebben en geef steun en troost en vriendschap, zodat ze zich niet alleen voelen. Stille nabijheid is vaak de beste troost.

[God staat niet aan de zijde van de lachers: die hebben geen steun nodig.]

Jezus zegt: ‘zalig de barmhartigen’, de mensen met een goed hart. We weten het: zulke mensen zijn vaak de dupe van hun goedheid. Mensen kunnen immers de goedheid van andere mensen misbruiken. ‘Maar ik, Jezus, die spreek van Godswege, Ik zeg jullie: neem het op voor zachtaardige mensen, neem het op voor wie opkomt tegen geweld en oorlog.’ En als wij ook zo doen, dan zijn wij mensen naar het hart van God, zalige mensen zoals er veel meer zouden moeten zijn.

André Couraqui, een joodse bijbelkenner, heeft een inspirerende vertaling gemaakt van deze zaligheden: ‘en marche, les pauvres’, ‘kom recht op, Ik kies partij voor jullie’.

Die zaligsprekingen zijn geen mooie en ontroerende ontboezemingen van Christus. Ze zijn een boodschap tot ons is gericht, tot ons die beweren de leerlingen, de volgelingen te zijn van Jezus. Tot ons zegt Hij: neem het op voor deze mensen die in deze wereld geen kansen maken.

Dat is ook de boodschap van ons pastoraal plan waarover Jos Mariën het had tijdens onze Parlando-avond: ‘help mensen recht-op komen’. Dat is het wat de Kerk, wat een parochie, wat een gelovige moet doen: verlossing brengen van het concrete kwaad waarin mensen leven.

Over anderhalve week gaat de 11.11.11-actie door en tijdens de advent lanceren we de actie Welzijnszorg voor mensen van bij ons. Kiezen wij partij voor de zwakken of laat dit ons totaal onverschillig? Wij kunnen er niet van tussen: deze keuze is één van de maatstaven van ons gelovig zijn.

We gaan deze dagen een bezoek brengen aan het graf van mensen die ons na aan het hart liggen. Je zult het merken: hier en daar zal er een grafsteen zijn waarop geen bloemen worden gelegd. Op Allerheiligenavond delen we de kruisjes uit aan de families van mensen van wie wij tijdens het voorbije jaar afscheid hebben genomen in deze kerk. Er zal hier en daar een kruisje blijven hangen. Niemand zal ze komen afhalen, door de mensen vergeten, maar niet door God. Goddank, zij zijn zalig, levend met God.