De heiligen komen terug

Ooit bezocht ik een tentoonstelling van Middeleeuwse kunst. Er waren daar prachtige dingen: misgewaden in brokaat, boeken met miniaturen met goud belegd, beelden uit hout gesneden. Maar wat mij bijzonder opviel was, dat het allemaal afbeeldingen van heiligen waren: heiligen alleen, heiligen op een altaar of aan een kerkportaal. Voorstellingen van Christus of van God waren er praktisch niet, of toch zeer weinig.

Zouden de Middeleeuwen de hoofdfiguur van ons geloof vergeten zijn om zich tevreden te stellen met de verering van heiligen? Hoe langer ik in die tentoonstelling rondwandelde, hoe duidelijker het voor me werd: in die heiligen hadden die mensen Christus zelf ontdekt. Zij waren ervan overtuigd dat de heiligen de beste kenners van Gods geheimen waren. Door hun leven en werken hebben zij laten zien hoe de blijde boodschap van Jezus op een menselijke wijze beleefd kon worden. De heiligen waren ook in hun tijd geliefd bij het volk, ook al leefden ze tegen de stroming van de tijd in.

Christenen zullen de heiligen nooit kunnen missen. Zij leveren de proef op ons geloof en op het levensprogramma van Jezus, zij maken de inhoudslijst op van de daden van menslievendheid van God. Zij laten zien dat een christen een gelukkig mens kan zijn.

Heiligen zouden in onze kerken heel dicht bij de mensen moeten staan, want zij hebben zeer veel te zeggen: het onwrikbaar geloof van Bernardette, de absolute armoede en eenvoud van Franciscus, de mate-loze naastenliefde van Elisabeth, de heldenmoed van Damiaan de Veuster.

Een briljant wordt in verschillende facetten geslepen, zodat elk facet op een andere wijze het licht weerkaatst. Zo is het hele koor van de heiligen één briljant, die het licht van God telkens met een eigen facet weerkaatst: de liefde, de barmhartigheid, de mildheid, de vergevingsgezindheid, de armoede… het zijn zovele facetten, die in het licht van God tot glans komen.

Een kind had in de kerk naar de grote glasramen gekeken en gezien hoe de heiligen in het licht van die ramen uitgetekend waren. Iemand vroeg aan dat kind: “Wat is een heilige?” Luister naar het antwoord: “Dat is een mens waar het licht doorvalt”. Heiligen zijn mensen, waardoor het licht van God in deze wereld binnenvalt. En ieder weerkaatst dat licht op zijn eigen wijze.

Waarom zijn er dan zoveel heiligenbeeld uit onze kerken verwijderd? Misschien omdat er aan een heiligenbeeld ook veel dingen zijn, die niet waar zijn. Neem maar de starre rust van sommige beelden; de heiligen waren meestal dynamische mensen. En de gouden kleuren! De heiligen hebben alle goud veracht. Verder de omlijstingen! De heiligen hebben alle ramen van verstarring doorbroken.
Wat de heiligen kenmerkt is: dat elke heilige een goed oor had om de roepstem van God te horen, een waakzaam oog om het leed van de mensen te zien, een groot hart om God en de mensen te kunnen liefhebben, een helpende hand om de armen te dienen.
De heiligen keren weer terug in de huizen van de mensen en in onze kerken. De kleuren zijn schaarser, het goud ontbreekt, maar ze keren terug! Wij kunnen ze niet missen! Zij moeten ons spreken over de macht en de goedheid van God en over zijn liefde tot ons en zijn zorg voor de mensen.

Hopelijk zijn in uw leven de heiligen ook teruggekeerd. Niet de heiligen waaraan we alleen onze vragenlijst voorleggen, maar de heiligen die voor ons persoonlijk een spiegel zijn van Gods liefde en goedheid, die laten zien dat het levensprogramma van Jezus leefbaar is. Kijk eens wat die mensen allemaal deden uit liefde tot God!
Als wij het vandaag stil maken rondom ons, zullen we misschien ook onder onze dierbare doden heiligen ontdekken, simpele mensen, die eenvoudig goed waren, mensen met een warm en zachtmoedig hart. Misschien was het onze eigen moeder, die zich inzette voor ons en een toonbeeld was van goedheid, of was het vader-zaliger, die geduldig het onrecht van anderen verdroeg en altijd vrede bewerkte in zijn omgeving en in het gezin?

Heiligen staan niet ver van ons af. Ze leven midden onder ons, maar we zullen ze alleen herkennen als het licht van ons geloof door hun rijke persoonlijkheid valt…