SPOOKHUIS
Het gebeurde niet vaak dat ik vroeger te laat thuis durfde te komen. Eén keer herinner ik me nog goed. Op het Raadhuisplein werd de Najaarskermis opgebouwd. Ik was intens geboeid. Door de manier waarop met ruwe blokken hout de vloer voor de botsautootjes waterpas werd gelegd. Door de sterke vrachtwagentjes met hun platte snuit die op de millimeter nauwkeurig grote wagens op hun plek maneuvreerden door met een ijzeren staaf tegen de bumper te duwen. Maar vooral hield ik de wagen in de gaten van waaruit het spookhuis werd opgebouwd. Tot het invallen van het donker wachtte ik op het uitladen van de spoken. Ik wachtte tevergeefs. Thuis gekomen spookte het echter behoorlijk.
DROOGZEMMEN
Kinderen hebben een haat-liefde verhouding met de angst. Een
griezelverhaal aan het kampvuur is puur genieten. Pietje-de-dood achter
Jan Klaassen is klassiek. Sluipschutters die in een computeravontuur
uit een doolhof te voorschijn springen, zorgen nog steeds voor een
heerlijke middag. Ook het t.v.-amusement van volwassenen bestaat voor
80% uit griezelen.
Een spel met de doodsangst is een manier om ons voor te bereiden op de grilligheden van het bestaan. Een soort droogzwemmen.\
HALLOWEEN
‘Halloween’ betekent ‘heilige avond’, ‘heilige vóór-avond’; dat was de avond voor Allerheiligen, de Keltische oudjaarsavond. Het is een griezelavond waarop gespeeld wordt met de doodsangst, met satans, vleermuizen, uilen, vampiers en alle nachtdieren waarvan men dacht dat ze contact hadden met de doden. Als op 1 november de natuur kaal werd, en het begin van de winter werd gevierd, dan kwam de oude angst op dat de doden hun graven zouden verlaten. Wegwijzers werden onleesbaar gemaakt. Geschenken moesten hen gunstig stemmen, vruchten en bloemen werden op de graven gelegd. Er was van alles te doen op die heilige avond voor 1 november.\
OORSPRONG
In Byzantium was het feest ontstaan om alle onbekende martelaren te
gedenken. In de zevende eeuw werd het door Rome overgenomen. In
het jaar 837 werd het van 17 mei verplaatst naar 1 november, wellicht
om daar de Keltische griezelfeesten rond de doden te kerstenen.
De dag bleef met heidense rituelen omgeven. Mensen hechtten daaraan.
Emigranten brachten ze mee naar Amerika. In overwegend protestantse
streken had men niet zoveel op met heiligen. Daardoor profaniseerde
Halloween tot nationale griezeldag. \
EEN GEMEENSCHAP…
In de kerk of buiten de kerk: mensen flirten graag een beetje met de
dood. Het mag zijn dat Halloween uit Amerika komt overwaaien, maar
eeuwen eerder is het vanuit Europa naar Amerika geëxporteerd. Het
mag zijn dat de Keltische oorsprong voor veel ongelovigen een plus-punt
is, maar eeuwenlang is het een christelijke traditie geweest.
Het is goed om niet al te krampachtig met de dood om te gaan. Het is
goed om te griezelen. Het is goed om een lichtje te branden bij de foto
van een dierbare of een roos op een graf te leggen. Het is goed om te
beseffen dat wij met de levenden, met alle kinderen en kleinkinderen en
degenen die uit hen geboren zullen worden, met allen die onze ouders
zijn, onze vier grootouders en acht overgrootouders en 16
betovergrootouders en allen daarvoor, dat we samen één
mensheid vormen, één gemeenschap. \
…VAN HEILIGEN
Een gemeenschap van heiligen, zeggen de eerste christenen. Niet omdat
ze zo braaf waren maar omdat ze zo bijzonder waren. Mensen dragen het
stempel van God. Ze zijn in staat om over de eigen grenzen heen te
blikken, om het belang van anderen te achten, om zichzelf te geven.
Daarin zijn we heilig. Een gemeenschap van heiligen.
Dat besef zal ons dankbaar stemmen. Alles wat we bezitten hebben we
dankzij alle offers van wie ons zijn voorgegaan. Alles wat we beheren,
behoeden wij ter wille van een leefbare wereld voor wie na ons komen.
Dat is Allerheiligen: het besef dat we door de eeuwen heen
één gemeenschap zijn. Een gemeenschap van God.\
NIKS AAN DE HAND
Lieve kinderen. De opa van Tom was dood. Er moest van alles geregeld worden. Tom lummelde wat rond in de kamer.
‘Toe ga nou fijn buiten spelen’, zei mamma, maar dat hielp niet. Hij
wilde erbij zijn. Tom had een grote plastic hand. Het was een
griezelhand met groene haren erop en lange nagels. De vingers stonden
krom. Het was een spookhand. Hij gaf licht in het donker. ‘En doe dat
ding weg!’ riep mamma geïrriteerd.
‘Die doe ik in de kist bij opa’, zei Tom. ‘En dan laat ik hem onder de deksel naar buiten komen.’
‘Nou is
het genoeg, naar je kamer!’ Mamma keek geschrokken en zei tegen de
meneer die de begrafenis kwam regelen: ‘Zo praat ie nooit. Hij is wat
in de war.’ Nu werd Tom ineens heel boos.
‘Dat was een idee van opa zelf!’ riep hij tegen zijn moeder. ‘Opa heeft
gezegd: als ik dood ben moet je die hand onder de deksel van mijn kist
steken, dan maken we er een griezelbegrafenis van.’ Hij begon bijna te
huilen. Mamma trok hem op haar schoot en wreef door zijn haren.
‘Weet je
wat: leg de hand maar in de kist en doe er een briefje bij voor opa dat
het nu geen tijd voor grapjes is.’ Tom was even stil.
‘Eigenlijk wil ik ‘m liever houden. Dan bewaar ik de hand van opa.’
‘Ach Tommie, je bent precies je opa!’ Ze veegde een traan weg.