Allerheiligen (2004)

Onze vorige paus Johannes Paulus had twee grote hobby’s: reizen en mensen heilig verklaren. Hij heeft meer heiligverklaringen op zijn naam staan dan al zijn voorgangers samen. Een tijdje geleden las ik een artikeltje waarin de paus werd uitgedaagd om Luther heilig te verklaren. U weet wel, Maarten Luther stond samen met Calvijn en enkele anderen aan de oorsprong van het protestantisme hier in Europa. Als de paus zoveel mensen als voorbeeld voor de huidige tijd wil stellen, dan zou hij dat ook moeten doen met Luther. Ik zie dat echt niet zo gauw gebeuren, maar ik voel wel sympathie voor dat voorstel.
Maarten Luther, die Augustijn uit Augsburg, was een zeer gelovig mens, die zich echt verdiept had in de boodschap van Jezus en die duidelijk zag dat daar in de Kerk van zijn tijd soms weinig van terug te vinden was. De katholieke kerk in de Middeleeuwen kende veel mistoestanden, en Luther had groot gelijk dat hij daartegen protesteerde. Luther wilde ook helemaal geen nieuwe kerk stichten maar de katholieke kerk zuiveren van alle wildgroei die er in de loop der eeuwen ingeslopen was. Maar de kerkleiders van toen werden niet graag op hun vingers getikt en ze gooiden Luther uit de Kerk.
Deze Luther zou ook in onze tijd een voorbeeld kunnen zijn voor alle gelovigen die zich verdiepen in Jezus’ boodschap, en die juist daardoor vaak kritisch staan tegen het instituut Kerk met al zijn regels en wetten, met al zijn dogma’s en formuleringen. Luther zou alle christenen van nu aan het denken kunnen zetten over de inhoud van hun gelovig zijn en de plaats van Jezus in hun leven.
Ik heb echter beslist niet de illusie dat Luther binnen afzienbare tijd heilig verklaard zal worden. Toch is heiligen hebben geen alleenrecht van de katholieke Kerk. Alle kerken, alle godsdiensten hebben wel bijzondere mensen die je als voorbeeld kunt stellen voor onze tijd. Ik denk even aan die naamgenoot van Luther: Maarten Luther King, die Amerikaanse dominee die zich inzette voor beëindiging van de rassendiscriminatie in Amerika. Ik denk even aan Mahatma Gandi, die hindu uit India die langs de weg van geweldloosheid vrijheid voor zijn volk nastreefde. En zo zijn er nog veel meer voorbeeldige mensen te noemen, overal ter wereld.
In de eerste lezing van vandaag hoorden we een visioen van Johannes, waarin hij de vele mensen ziet die in Gods ogen goed geleefd hebben, Hij ziet er uit de twaalf stammen van Israël maar ook een grote menigte die niemand tellen kan uit alle rassen en stammen, volken en talen. Ik denk niet dat Johannes in zijn visioen alleen katholieke heiligen zag, ook in andere godsdiensten zijn veel voorbeeldige mensen te vinden.
Het is goed dat op een dag als vandaag onze aandacht wordt gevraagd voor al die gewone goede mensen in de wereld die voorbeeldig leven. Ze zijn er volop ook in de wereld van vandaag, ook in onze samenleving. Jammer genoeg hebben we vaak alleen maar oog en aandacht voor alles wat er mis gaat in de mensengemeenschap, voor al die mensen die onrecht doen aan zichzelf en anderen. De nieuwsmedia schotelen ons elke dag weer voor hoeveel kwaad er wel gebeurt in de wereld van vandaag. Daar kun je somber van worden.
Daarom is het goed te kijken naar al die gewone goede mensen, binnen de kerken, buiten de kerken, medelanders en buitenlanders die gewoon goed leven en goed doen aan anderen. Mensen die je bewonderen mag om hun manier van leven, soms ook omdat ze juist als Luther heel kritisch staan tegenover ontwikkelingen in kerk en maatschappij. Mensen die hun nek durven uitsteken om mistoestanden aan te klagen. Mensen alles in het werk stellen om medemensen te helpen Al die mensen zijn goud waard. En of je ze heiligen noemt of niet, zolang zij er zijn, is er hoop voor de wereld.