In deze tijd van het jaar, als de natuur langzaam afsterft, en de winter nadert, denk ik nog wel eens aan een gebeurtenis uit mijn studentenjaren:
Eén van ons had een ongeval gekregen , een banaal verkeersongeval, hij was op slag dood. Verslagen zochten we elkaar op in zijn huis. In onze vriendenkring, een hecht en stevig verbond, was een gat geslagen.
Urenlang zaten we bijeen rond een foto waaromheen ieder van ons een kaarsje had gezet. Om woorden te geven aan al die vragen waarop nooit meer een antwoord zou komen, om ons verdriet te uiten en in onze ontreddering houvast te zoeken, om goede herinneringen op te halen en afscheid te nemen. We luisterden samen naar een lied dat hij altijd graag hoorde en meezong. Midden in die ellende drong het ineens tot mij door hoe intens de warmte, de aandacht en de betrokkenheid was in deze kring. Zoveel liefde rondom een goede vriend: indrukwekkende verbondenheid, met een hoofdletter te schrijven. Het greep me aan, en ik liet me erin opnemen als in een troostende omarming. Het is voor mij een ervaring geworden die ik niet nooit meer zal vergeten, en die mee tot de aangrijpendste behoort die ik ooit heb meegemaakt. Zou het dan tóch bestaan: liefde die groter is dan wijzelf, en door geen macht tegen te houden? Een hand waarin onze namen geschreven staan, en die ons niet laat vallen in het niets?
Ik moet ook denken aan de vele scholieren en volwassenen, jongens en meisjes, mannen en vrouwen, jong en oud, die op Facebook en op twitter, maar vooral ook op de begrafenis hun rouw betuigden omwille van een jongeman die, omdat hij iemand wilde helpen, door die zelfde man werd doodgestoken. Wat ging er in al die mensen om? Het verlangen om uit de stoel te komen en te laten zien dat er andere krachten bestaan dan het geweld? De aandrang om respect en liefde te tonen voor het leven van een mensenkind dat zomaar werd vernield, en elkaar daarin - in één groot verband - te sterken? Alleen voel je je zwak, overgeleverd aan het bombardement van harde nieuwsfeiten. Maar samen sta je sterk, en voel je dat er méér is.
Wij komen hier samen in deze Allerheiligenviering. Rondom de kaarsjes en de kruisjes van onze overledenen komt ook ons verdriet bij elkaar. De kleine lichtjes van hun kaarsjes gaan op naar het grote licht van de paaskaars. Al onze onmachtige liefde voor onze dierbaren spreken wij hier uit. Zo houden wij samen hun namen levend De eer die zij hier vinden, is voor ons een heilig teken van de eeuwige liefde die hen omringt. Door onze tranen heen belijden wij dat God alle scheiding kan overwinnen.
Allerzielen is begonnen als een gedachtenis van de ‘zielen in het vagevuur’. Ik herinner mij dat in mijn jeugd in de namiddag van Allerheiligen het feestelijk wit plaats maakte voor het diepe zwart van de rouw. Het overwinningsgezang rondom de heiligen die Gods glorie zijn binnengegaan, veranderde plots dramatisch in meeleven met de overledenen die weliswaar in Gods hand zijn, maar nog niet geheel en al met Hem verenigd.
Nu ligt de nadruk op onze verbondenheid met onze gestorven dierbaren én op de scheiding die zo veel pijn kan doen. Het is een viering in hoop en vertrouwen - omdat de dood is overwonnen; tegelijkertijd zijn wij ons bewust van de scheiding. Wat wij doen, is ons hen herinneren en hen aanbevelen in de liefde die alle ontbinding en alle scheiding teniet kan doen. En wij spreken uit dat de dood niet bet laatste is, maar dat God alle tranen zal afwissen uit hun ogen en uit de onze. Onze arm is te kort om tot aan onze dierbaren te reiken. Maar God houdt ons allen, levenden en doden, bijeen. En zo vieren wij samen met hen - door gebrokenheid heen - gemeenschap: de gemeenschap van ‘alle heiligen Gods’.
Amen