Het Woord is vlees geworden , dat klinkt heel anders dan vannacht, toen de engelen ons verkondigden, dat er een Kind was geboren. Een kind is concreet, je kunt het vasthouden, verzorgen, strelen - je liefde kan er naar uitgaan. Maar een woord is zo abstract. Je kunt een woord niet pakken. Eerder andersom: het woord kan jou pakken, het kan je aanspreken, waardoor je tot inzicht komt en anders gaat denken.
Al eeuwenlang , eigenlijk al sinds de mensen konden spreken, hebben ze nagedacht over wat dat nou precies is: een woord. Een woord heeft als het ware twee fasen, twee stadia. Allereerst is er het woord in mijn gedachten, voordat ik het uitspreek. Het is er al wel, maar het is nog niet te horen. Toch ben ik al volop met dat woord bezig. Ik wil het in een gesprek inbrengen, en ik zit op het puntje van mijn stoel om tussenbeide te komen. Soms aarzel ik of ik het woord zal uitspreken. Het woord is dan nog in mij en wacht op mijn adem om te worden uitgesproken. En dat is dan de tweede fase: het moment waarop ik het woord uitspreek, of zelfs opschrijf. Het woord is dan buiten. Het doet zijn werk, omdat ik heb gesproken.
Dat precies wil het evangelie vanmorgen zeggen: In den beginne was het Woord en het Woord was bij God en het Woord was God. Zo was het dus in den beginne. God had een woord in zijn gedachten; een woord van vrede en liefde. Hij had het nog niet uitgesproken. Maar het was er wel. En God zocht voor dat woord een werkterrein. Hij wilde met dat woord niet alleen blijven. En zo schiep God, door met de adem van zijn Geest dat woord te spreken onze wereld. Want er staat geschreven: God sprak: Er zij licht - en er was licht; en God sprak: Laat de aarde jong groen voortbrengen - er overal ontkiemde het gras en de bomen. U kent allemaal wel dat eerste hoofdstuk uit de bijbel: God sprak en het was. Alles is door Hem geworden zegt ons evangelie vanmorgen en zonder Hem is niets geworden van wat geworden is.
Voor alle duidelijkheid: we spreken hier de taal van ons geloof - de bijbel is geen krant; het Boek bevat geen “mededelingen voor land- en tuinbouw”. De Bijbel spreekt in een andere taal en om die taal te verstaan heb je op de eerste plaats je hart nodig. En met de beelden van Woord en Adem wil de Bijbel dat grote mysterie dat wij God noemen benaderen.
Onze tekst draagt vanmorgen nog een beeld aan: het beeld van het licht. Het abstracte begrip “Woord” wordt nu als het ware ingekleurd. God spreekt een woord van licht. Zijn woord brengt licht in onze duistere wereld. Want het is een woord van vrede en gerechtigheid aan alle mensen.
Zo kwam zijn woord van licht in onze wereld. Maar de wereld wil het niet horen. Steeds staan er mensen op, zoals Johannes de Doper, de gezondene van God , om van dat licht te getuigen. Maar de wereld blijft doof en houdt zich van de domme. Johannes wordt onthoofd, Jezus wordt gekruisigd. Het licht gaat uit en God zwijgt. Zo lijkt het vaak in onze wereld.
En toch zijn er steeds weer mensen die dat licht wel aanvaarden. Altijd zijn er mensen die wel het Woord horen, in hun hart bewaren en er naar leven. Mensen die het licht van het geloof toelaten in hun leven; het op de kandelaar plaatsen, zodat het volop kan schijnen. En van deze mensen zegt het evangelie vandaag: zij worden kinderen van God. In hun hart en in hun leven heeft dat Woord dat van den beginne bij God was, een nieuw werkterrein gevonden. Zij worden opnieuw geboren; niet meer door het samenzijn van man en vrouw - langs de gewone weg van de natuur en de liefde, maar uit God , zegt onze tekst.
In zulke mensen - en dan gaat het dus over U en mij - in zulke mensen wordt het Woord van God opnieuw vlees. God krijgt onze handen en voeten er als het ware bij, juist om die vrede en gerechtigheid die Hij (mag ik dat zo zeggen?) in zijn hoofd had toen Hij de wereld schiep, vorm te geven, uit te dragen en waar te maken. Het is dus onze roeping, om het Woord dat van in den beginne bij God was concreet te maken.
Hoe doe je dat? Is dat wel voor een mens weggelegd? Overvraagt God ons niet? Kijk naar Jezus , zal Hij zeggen. In Hem heb Ik het jullie voorgedaan. Hij is het Woord dat Ik van in den beginne in Mij droeg, en dat bestemd is om in deze wereld te klinken. Mijn adem, mijn Geest heeft dat woord tot het hart van Maria gesproken en in haar is het vlees geworden. En zo kan het ook bij jullie. Kind van God zul je zijn.
Dat Kind van God troffen wij vannacht aan in de kribbe. En Hij is het beeld van het leven waartoe ook wij bestemd zijn en geroepen. Kerstmis mag dan de geboortefeest van Jezus zijn, het is ook de dag waarop wij ons mogen verheugen over ons eigen Kind-van-God-zijn. Al is ons leven soms zo schamel als de stal van Bethlehem, God neemt het stro voor lief om ook in ons leven zijn woord van vrede te laten horen en aan het licht te brengen. Amen.