“Het volk dat ronddwaalt in het donker, ziet een helder licht. Over hen die wonen in een land vol duisternis gaat een stralend licht op. Want een kind wordt geboren, een zoon wordt ons gegeven. De heerschappij rust op zijn schouders; men noemt hem wonder van beleid, goddelijke held, vader voor eeuwig, vredevorst.”
Zusters en broeders, deze jubelende woorden van Jesaja, geschreven in de donkere dagen dat het volk van Galilea in ballingschap werd weggesleept, echoën na in de vreugdekreet van Lucas: “Ik verkondig u een vreugdevolle boodschap die bestemd is voor heel het volk. Heden is u een Redder geboren, Christus de Heer.” Het lijkt sterk op elkaar, maar toch is er een groot verschil; Jesaja zegt: “Een kind wordt geboren”, en dat verwijst naar de toekomst; Lucas daarentegen beklemtoont: “Vandaag is de Redder geboren.” Bij hem geen toekomst meer, maar werkelijkheid. Hij laat daar niet de minste twijfel over. En die Redder is niet zo maar een beetje koning, nee, Hij is Christus de Heer. En die Christus de Heer wordt geboren in de donkere dagen dat het volk van Galilea opnieuw lijdt, dit keer onder de Romeinse bezetting. Hij wordt niet geboren in een van de paleizen van keizer Augustus, de absolute wereldheerser in die dagen; zelfs een bedje is Hem niet gegund. Hij, de Redder, de Heer, moet het stellen met een kribbe ergens in een stal.
Zusters en broeders, het leven van God hier op aarde begint allesbehalve als een sprookje, en gemeten aan menselijke normen zal het zelfs eindigen in een ware nachtmerrie, een totale mislukking. En toch zijn we hier niet samengekomen om keizer Augustus te gedenken, wel om te vieren dat ergens in zijn immense rijk in erbarmelijke omstandigheden een kind werd geboren. Augustus had er geen weet van, en het werd hem ook niet meegedeeld. Het werd wel geopenbaard aan enkele herders in de buurt. Meteen is duidelijk dat God niet te vinden is in macht, in rijkdom en in weelde, wel in eenvoud, in kleinheid, in de kwetsbaarheid van een pasgeboren kind.
Zusters en broeders, dit geboorteverhaal lijkt merkwaardig, zelfs uitzonderlijk, maar het is dat helemaal niet. Elke minuut, nee, elke seconde speelt het zich opnieuw af: in de sloppenwijken van Rio de Janeiro, in de vluchtelingenkampen van Afrika en Palestina, op de vuilnisbelten van Kaïro, in de straten van de grootsteden. Overal ter wereld worden miljoenen kinderen geboren in armoede, oorlog, ellende. Zoals Jezus dus. In Hem heeft God getoond waar Hij wil zijn: bij de minste van zijn schepselen.
Zusters en broeders, het kerstverhaal is een verhaal van alle tijden. God wordt telkens opnieuw geboren, in elk mensenkind. Niet zoals in dat Kind in Betlehem, wel in zijn liefde. Er zijn er die beweren dat God zijn handen van zijn schepping heeft afgetrokken, dat Hij de mens heeft opgegeven. Welnu, zij die dat zeggen, vergissen zich. Pas als nergens ter wereld meer een kind geboren wordt, pas dan heeft God zijn wereld verlaten. Zolang er dus ook maar één kind geboren wordt, zolang heeft God zijn wereld lief. Elk nieuw mensenkind is een bewijs van die liefde. En die liefde is eeuwig. Dat heeft God ons in zijn Zoon getoond.
Zusters en broeders, in de eerste lezing jubelt Jesaja het uit over het heldere, stralende licht dat over de wereld opgaat. Welnu, we zullen het geweten hebben: straten en pleinen, en meer en meer ook bomen, struiken, huizen en appartementen: overal springt het licht u tegemoet. Een oceaan van licht. En ik dacht bij mezelf: Wat een Kerstfeest zou het niet zijn als er een beetje van al dat licht naar het hart van de mensen zou overspringen. Een heel klein beetje zou al genoeg zijn. Om onze binnenkant te verlichten in plaats van onze buitenkant. Kerstmis zou meteen een echt feest worden, en deze onze aarde zou meteen een planeet worden waar het goed is om te wonen, voor God en voor al zijn schepselen. Een planeet vol liefde en vrede en warmte en medemenselijkheid.
En dat is wat ik u en mezelf en iedereen toewens: een vredevol, warm Kerstfeest, dat ons leven en ons samenzijn en onze wereld echt kan verwarmen. Amen.