OPENINGSWOORD
Broeders en zusters, allemaal van harte welkom op deze eerste kerstdag.
Wij komen tezamen onder ’t sterreblinken, niet alleen herders en wijzen, maar ook wij, ook wij laten ons lied weerklinken voor het Kind in Bethlehem. Venite adoremus. Ook wij komen om te aanbidden.
Wij allemaal zijn wel vaker op kraamvisite geweest om het kindje te bewonderen en de ouders geluk te wensen. Maar dit kindje moeten wij bovenal aanbidden. Wij mogen er voor neerknielen, want dit kleine, hulpeloze wichtje is de allerhoogste God, de machtigste Koning, de Schepper van hemel en aarde. Dit Kind is God zelf, die mens is geworden.
Je kunt je afvragen waarom God toch in hemelsnaam die veilige, hoge en droge hemel heeft verlaten en op onze koude en onveilige aarde is gekomen? Ooit antwoordde iemand op die vraag: Hij heeft de vrede van de hemel op de aarde willen brengen.
En dat is de volle waarheid. Jezus Christus heeft de hemel op aarde willen brengen. Hemel en aarde met elkaar willen verbinden. Het Rijk van God moest een plaatsje krijgen in alle verschillende aardse koninkrijken, vooral in het hart van de mensen.
Beste medegelovigen, sinds kerstmis is onze God geen verre, afstandelijke God meer. Hij is onze gelijke, behalve dan in de zonde, maar alles wat wij mensen ondergaan aan vreugde en verdriet heeft onze God ook ondergaan. God is onze Vader. God is onze Broeder. Danken wij God voor zijn nabijheid.\
OPENINGSGEBED
Laat ons bidden. Heer onze God, niemand heeft U ooit gezien. In uw Zoon Jezus zijt Gij ons nabij gekomen; Hij is uw licht in onze duisternis, ons heil en onze vrede. Open ons hart om van deze vreugde mee te delen aan ieder mens van goede wil. Door onze Heer Jezus Christus, uw Zoon … .\
PREEK
Broeders en zusters, op het eerste gezicht is dit evangelie een heel vreemd kerstverhaal. Alle voor ons zo bekende details ontbreken. Er wordt geen woord gerept over het stalletje met Jozef en Maria en het goddelijke kindje. Geen woord over engelen en herders en wijzen. Er schijnt geen ster aan de hemel.
En toch: dit verhaal raakt dieper dan de andere verhalen de kern van kerstmis. En die kern is: God heeft midden onder ons gewoond.
Velen hebben weleens gehoord over pater Kolbe, een Poolse priester. Omdat op een dag een gevangene ontsnapt was uit het concentratiekamp Auschwitz, moesten als waarschuwing voor anderen tien mannen een bunker ingaan om daar de hongerdood te sterven. Pater Kolbe ging vrijwillig de hongerbunker in in de plaats van een Poolse huisvader om zo diens leven als huisvader te redden.
De huisvader, in wiens plaats pater Kolbe de dood inging, overleefde de oorlog. Later zei hij het volgende: In het begin was ik verschrikkelijk in de war bij de gedachte, dat ik nog leefde, omdat hij voor mij was gestorven. Maar later kwam ik meer en meer tot de overtuiging, dat pater Kolbe dit had gedaan, niet zozeer om mijn leven te redden dan wel om bij de verschrikkelijke doodsstrijd van de negen anderen aanwezig te kunnen zijn". Pater Kolbe hield zoveel van mensen, dat hij de meest verschrikkelijke levensmomenten vrijwillig met hen wilde delen.
Het evangelie van vandaag, broeders en zusters, is vanwege zijn stijl èn vanwege zijn zeer rijke inhoud toch wel een heel moeilijk evangelie. En daarom is het goed, dat wij het leven van een heilige als pater Kolbe gebruiken om het een beetje te begrijpen. Wat Kolbe deed is een goede uitleg van dit evangelie.
Jezus is door de Vader in de hemel gezonden om bij ons te zijn, zo zegt de evangelist Johannes. Door Hem is God zijn volk op aarde nabij gekomen, ja, bij hen gekomen. God leefde midden onder hen. In het Oude Testament staat geschreven, dat God in het aardsparadijs wandelde met Adam en Eva. Wel, dat hoeven wij waarschijnlijk niet letterlijk op te vatten, want God was geen mens. Maar in Jezus Christus kon God letterlijk met de mensen wandelen, spreken en maaltijd houden. Jezus heeft alles met de mensen willen delen, niet alleen het leven, maar ook de dood. Precies zoals pater Kolbe bij zijn 9 medegevangenen was.
God is werkelijk mens geworden, en zoals de heiligen dat allemaal hebben nagedaan, zo heeft God de partij van de mensen gekozen en zijn voorkeur ging zelfs uit naar de mensen, die door anderen werden buitengesloten. Als God werkelijk mens is geworden, dan wordt God mishandeld overal waar mensen worden mishandeld, dan wordt God uitgestoten overal waar mensen uitgestoten worden. Al het kwaad dat wij mensen aandoen, doen wij God aan.
Om dit alles nog duidelijker te maken, zou ik nog een voorbeeld willen geven, dat misschien wat minder bekend is. Janusc Korczak was dokter en leider van een Joods weeshuis in Polen. Op een dag kwamen de nazi’s alle joodse kinderen weghalen om ze in het concentratiekamp om te brengen. Hij ging vrijwillig met hen mee. Hij hoefde dat niet, maar hij wilde de kinderen niet alleen laten. Toen de kinderen naar de gaskamer werden gebracht, ging Janusc voorop met twee kinderen aan zijn hand en al de anderen volgden. Hij is samen met hen de gaskamer binnengegaan en is met hen gestorven.
Zo gaat Jezus Christus met ons door het leven. Hij houdt ons bij de hand en blijft ons trouw tot in de dood. Dat is de kern van deze Blijde Boodschap: en het Woord is vlees geworden en heeft midden onder ons gewoond. Dit woord van God is geen woord van veroordeling, maar een woord van vrede en verzoening. In dit woord is de goedheid en mensenliefde van onze God zichtbaar geworden. Gods liefde wordt weerspiegeld in het goddelijke Kind in de kribbe.
Broeders en zusters, wij kunnen dit mysterie met ons beperkte verstandje nauwelijks begrijpen. God kunnen wij niet vatten met ons verstand, maar wij kunnen wel geloven in Gods liefde, omdat die in Jezus Christus zichtbaar is geworden.
Ik zou u willen uitnodigen om vandaag en in de komende dagen nog eens stil te worden en na te denken over dit mysterie van mateloze liefde, om deze liefde te aanvaarden en ook zelf kind van God te worden. Gaan wij door het leven aan de hand van deze liefdevolle God. Hij maakt alles met ons mee, goed en kwaad, leven en dood, nooit laat Hij onze hand los.
Mogen wij dit een beetje begrijpen. Dan zal het niet alleen vandaag een feest van vrede zijn, maar ook morgen en alle dagen van ons leven.