God is mens geworden. Dat is onze kerstvreugde. Dat vieren wij op Kerstmis !
- Het was op kerstdag 1886 dat de Franse schrijver Paul Claudel, doordrongen van de ideeën van Renan, in de Notre-Dame van Parijs het geloof van zijn kinderjaren terugvond: “Gij waart plots Iemand levend voor mij.” - Het doet me denken aan de Jood, die voor de TV ons eens vertelde hoe hij in twijfel had verkeerd over de vraag wie nu echt de Messias was, tot hij opheldering zocht in het gebed en, geraakt door het mysterie van de menswording, uitriep: “Yeshua van Nazaret is de Messias”. - Juist die boodschap van Jezus’ menswording bracht ooit moeder Teresa van Calcutta in beweging. En haar inzet voor de kleinsten voerde de engelse agnosticus Malcolm Muggeridge, eerst Brits correspondent in Moscou, later journalist, satirist, en tussendoor professor en rector aan de universiteit van Glasgow, met zijn echtgenote Kitty in 1982 tot in de Rooms-katholieke Kerk.
- Vandaag verwatert de consumptiemaatschappij Kerstmis tot een softe sfeer van uiterlijke glans en glitter, waarbij de mens niet meer afdalen kan in zijn hart dat waarheid en vrede zoekt. De postmoderne samenleving relativeert oeverloos alle waarden, en vervaagt het unieke van Jezus’ menswording tot een brij van standpunten en keuzes. De engelse volksvertegenwoordiger Mark Prittchard reageert tegen de atheïst Richard Dawkins met de aanklacht dat in Engeland een stille strategie alle verwijzing naar het christendom uit de samenleving zoekt te weren, en hij zegt: “De moeilijkheid om nog kerstkaarten te kopen met de duiding van Jezus’ geboorte wijst in die richting”.
1. Is het christendom dan niet een religie naast de vele andere ?
- De boeddhist zal ons zeggen dat we alleen tot innerlijk evenwicht en stilte moeten komen om uiteindelijk aan te landen in een oceaan die eeuwige leegte is. Hij verbaast zich erover dat de christen gelooft in een persoonlijke levende God, die ons liefheeft en ons wil redden door ons gelijkvormig te maken aan Hem, en dat we in zijn Rijk onze persoonlijkheid niet zullen verliezen.
- De Moslim erkent dat God persoonlijk is, één, almachtig en hoogverheven. Maar hij verbaast zich erover dat de christen beweert dat de almacht van God precies de almacht van zijn liefde is, die zich in zwakheid heeft geopenbaard, en die geleid heeft tot de menswording en de kruisdood.
- De mensen van de New-Age-beweging beweren dat alle religies met elkaar moeten versmelten. De verschillen moeten worden gladgestreken en verteren in één neutrale soep. Dat Christus voor alle volkeren de unieke weg, de waarheid en het leven is, is voor hen totaal voorbijgestreefd.
Dat Christus er geweest is staat boven alle twijfel. Jezus’ leven ligt aanwijsbaar in de geschiedenis: geboren onder keizer Augustus en gestorven onder Pontius Pilatus. Dat belijden we in ons Credo. Bijzonder in het evangelie volgens Johannes lezen we ook dat juist Gods Woord, het Licht dat elke mens verlicht, vlees is geworden, en onder ons heeft gewoond. “Vlees worden” betekent het lichaam aannemen met al zijn broosheid en zwakheid. Kwetsbaar als een kind komt God bij ons, om van meet af verstoten te worden. Welnu die boodschap blijft paradoxaal, onuitgegeven, door geen mens uitgevonden. “In de kribbe ligt heel onze originaliteit. God is mens geworden opdat de mens vergoddelijkt zou worden. Dat vind je elders niet.” (Kard. Danneels, Kerstbrochure 2001).
2. Met Jezus’ geboorte begon een onvoorspelbare ommekeer.
- De evangeliën werden geëngageerd geschreven vanuit de achtergrond van Jezus’ lijden, sterven en verrijzen. Zijn geboorte werd gezien vanuit de kruisdood. Beide zijn continu. Samen drukken ze de ene verlossing uit. Dat wordt uitgebeeld in sommige iconen uit de 15de en 16de eeuw, waar de stenen kribbe en de geboortegrot doen denken aan Jezus’ graf. Wanneer Lucas schrijft dat Maria Hem in doeken wikkelde, ziet hij meteen al de lijkwade. Als hij zegt dat zij Hem neerlegde in een kribbe, ziet hij in de voederbak zijn Voedsel voor ons. Het harde stro van de kribbe verwijst al naar het kruis. Wanneer hij de herders vermeldt, ziet hij reeds hoe mensen zonder aanzien Jezus zullen benaderen. De herders waren vuil, hadden geen tijd voor de sabbatrust noch voor scholing in de Torah. Ze waren wetteloos, mensen zonder papieren, zonder stemrecht. Ze mochten niet getuigen. Jezus zal ze een stem geven. Ze zullen zijn eerste getuigen zijn. - Dit grote evenement viel niet op. De pers was er niet bij. Pas achteraf is alles klaar geworden. Edith Piaf werd geboren op straat onder een lantaarnpaal, op de cape van een smeris. Pas later zal men weten wie ze was.
- Sinds Christus’ komst is de wereld fundamenteel veranderd. Waar Hij aanvaard werd is er liefde en ware vermenselijking gekomen. De Kerk maakte dit voelbaar doorheen haar ziekendienst, haar sociale zorg, de solidariteit met de armen, haar onderwijs. Dat was nieuw. De samenleving heeft deze waarden als bij osmose opgenomen. Gaandeweg heeft onze burgermaatschappij zelf alles in handen genomen zonder er de naam Christus nog op te kleven, zonder te beseffen dat alles gekomen is door Hem. Missionarissen vertellen ons nu nog hoe het evangelie bevrijding heeft gebracht van kinderoffers, van bloedwraak en de leegte van heidense rituelen. Het gevaar is niet denkbeeldig dat vandaag een nieuw heidendom zou kunnen vernietigen wat de Menswording ons heeft geschonken. De verzwakking van onze geloofsbeleving zet er de deur wagenwijd voor open.