Maria ten hemelopneming A - 2005

Zusters en broeders,

Miljoenen beelden, afbeeldingen, schetsen en schilderijen bestaan er van Maria, en allemaal hebben ze één ding gemeen: ze beantwoorden niet aan de voorstelling van Maria zoals ze effectief geweest is: een jonge, Joodse vrouw uit het begin van onze tijdrekening. Nee, elk van die afbeeldingen geeft een beeld van Maria zoals ze er zou kunnen uitgezien hebben in de tijd dat de afbeelding ontstond. Zo schiepen onze middeleeuwse meesters prachtige schilderwerken van Maria, en op al die werken is ze een meestal erg mooie, verfijnde Vlaamse of Bourgondische vrouw, gekleed naar de mode van die tijd. De rijke mode dan wel. In andere tijden en andere culturen wordt het beeld telkens opnieuw aangepast.

Het vertelt veel over de bijzondere plaats die Maria in het geloof van velen inneemt. Altijd opnieuw immers heeft men geprobeerd haar in de eigen tijd, het eigen leven te integreren. En altijd opnieuw gaat ze mensen voor in het geloof, want ze is en blijft de eerste gelovige: de vrouw die ja gezegd heeft tegen God en tegen het leven, die op de bruiloft in Kana de dienaren gebiedt te doen wat haar Zoon hun zal zeggen, die onverwoestbaar blijft in het geloof in haar Zoon, tot onder het kruis. De vrouw ook die gelovigen onbeperkt blijft aantrekken, wat zich vertaalt in de miljoenen kaarsjes die elke dag wereldwijd in kerken en kapellen voor haar worden aangestoken, in de duizenden kapelletjes aan haar gewijd, in de grote bedevaartsoorden met hun zee van volk.

Vanwaar die verering, vanwaar dat vertrouwen, vanwaar dat kinderlijke geloof, vanwaar dat gevoel dat zij voor ieder van ons een goede moeder is? Misschien vinden we het antwoord ten dele in het evangelie dat we zojuist lazen.

Vooreerst zien we dat Maria dienstbaar wil zijn aan haar nicht Elisabeth die een kindje verwacht. Zijzelf is ook zwanger, maar toch aarzelt ze niet om zich naar het bergland, naar een stad in Juda te begeven. In het verhaal wordt dat in een paar woorden gezegd, maar achter die paar woorden gaat een erg zware, dagenlange voettocht schuil, want Nazaret ligt in Galilea en is toch zo’n honderd kilometer van Jeruzalem verwijderd. Maar Maria gaat, want haar nicht, die niet meer van de jongste is, kan haar hulp waarschijnlijk best gebruiken. Maria blijft niet minder dan drie maanden bij haar.

Vervolgens horen we hoe die vrouwen een hartelijk, en tegelijk gelovig gesprek met elkaar voeren. Ze zien elkaars geluk van zwangere vrouw, en ze gaan er ook op in. Ze delen hun vreugde met elkaar, en ze delen ook in elkaars vreugde.

En ten slotte horen we Maria’s bekende loflied, haar Magnificat, haar danklied voor de Heer. Ze prijst Hem om het geluk dat Hij haar gegeven heeft, en om zijn barmhartigheid van geslacht tot geslacht. En heel uitdrukkelijk krijgen de kleinen, de armen, de eenvoudigen de volle aandacht. Precies uit deze groep, en niet uit de groep van de rijken en de machtigen, heeft God iemand uitverkoren om de moeder van zijn Zoon te worden.

Zusters en Broeders, het is allemaal zo gewoon en zo menselijk wat Lucas hier vertelt. Hij toont ons Maria als een mens onder de mensen, als een dienstbare, bezorgde, hulpvaardige, hartelijke maar ook zelfbewuste vrouw die leeft in Gods liefde. En verder is ze, zoals iedere moeder in verwachting, een teken van hoop, van vertrouwen, van nieuw leven. En bescheiden is ze ook, een uitnodiging aan ieder van ons en ook aan onze Kerk om macht en aanzien als niet belangrijk te beschouwen, maar alle aandacht te besteden aan mensen in nood.

Wellicht vinden we in dat alles een verklaring voor de aantrekking die Maria op ons blijft uitoefenen: omdat ze is zoals ze is, zonder franjes, teder en toch sterk, eenvoudig en toch bewust. In de eerste lezing wordt ze gekoppeld aan het beeld van de vrouw die ‘bekleed is met de zon, de maan onder haar voeten en op haar hoofd een kroon van twaalf sterren’, de vrouw ook die ‘de de vuurrode draak met zeven koppen en tien horens en op elke kop een diadeem zal overwinnen.’ Eenvoud en geloof maken sterk, lijkt de evangelist te willen zeggen.

Die kracht is haar door God gegeven. In haar en haar tenhemelopneming maakt Hij duidelijk dat Hij geen van hen die op Hem vertrouwen, verloren zal laten gaan. Dat, zusters en broeders, is de diepere betekenis van dit feest van Maria Tenhemelopneming: dat wij, samen met Maria, veilig zijn in zijn hand. Amen.